Wtorek, 15 maja 2018
Historia powstania ZKP
Inicjatywa założenia organizacji księgarskiej na terenie Królestwa Polskiego zrodziła się w 1883 roku w Warszawie w firmie Gebethner i Wolff, ale o zaczątku takiej organizacji można mówić dopiero w przypadku Delegacji Księgarskiej utworzonej w 1902 roku i zrzeszającej właścicieli księgarń. Z 1902 roku pochodzi też „Projekt regulaminu Delegacji Księgarskiej Sekcji V Handlowej Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Popierania Rosyjskiego Przemysłu i Handlu”, opublikowany w tymże roku w Warszawie. Ustalono, że członkami Delegacji są właściciele, zadania dotyczą regulowania stosunków między wydawcami i sortymentystami, a także zasady udzielania „pomocy moralnej i materialnej pracującym w zawodzie księgarskim”. Mówiło się też o rabatowaniu, przestrzeganiu terminów płatności oraz o tym, że „nowości można wystawiać i reklamować po rozesłaniu przynajmniej księgarzom warszawskim”. Wydawcy muszą zawiadamiać sortymentystów o zmianach cen, szczególnie o zniżkach. Warto przytoczyć kary dla członków, jakie przewidywał regulamin: ostrzeżenie, wymówka, grzywna, zmniejszenie o pewien procent rabatu, wykluczenie z grona. Po rewolucji 1905 roku stało się możliwe powołanie własnej organizacji księgarzy i wydawców. Z inicjatywy Delegacji Księgarskiej, ale także w odpowiedzi na głosy księgarzy prowincjonalnych, w połowie 1907 roku w Warszawie właściciele księgarń z Królestwa przybyli na I Zjazd Księgarzy Polskich, powołano organizację o nazwie Związek Księgarzy Polskich, którego statut władze rosyjskie zatwierdziły wiosną 1908 roku. Kilkumiesięczny odstęp czasowy między inicjatywą a rejestracją wywołuje obecnie wątpliwości – co uznać za początek ZKP? Marian J. Lech podaje, że Związek zarejestrowano w 1908 roku przez zatwierdzenie i przesłanie do władz statutu. Ogłoszenie wiadomości o rejestracji znajduje się w nr 34 „Warszawskich Wiadomości Gubernialnych” i w nr 43 „Senatskich Wiadomości” z 29 maja 1908 roku. Od tego momentu ZKP zyskał osobowość prawną. Piszący te słowa opowiada się za rokiem 1908, co potwierdzili księgarze niepodległej Polski, gdy w 1933 roku uroczyście obchodzili ćwierćwiecze swojej organizacji. Związek na pierwszym walnym zgromadzeniu w 1908 roku opracował regulamin stosunków księgarskich. Pierwszym prezesem ZKP był Andrzej Turkuł, funkcję wiceprezesa pełnił wówczas Jan Robert Gebethner. W 1910 roku rozpoczęto wydawanie własnego organu „Przegląd Księgarski”, a dzięki Jakubowi Mortkowiczowi związek odniósł pierwszy sukces międzynarodowy: został uznany za samodzielną grupę narodową w Międzynarodowym Kongresie Wydawców, mimo że był reprezentacją niepaństwową. Od 1911 do 1918 roku prezesował związkowi Józef Wolff. W 1911 roku został zarejestrowany Związek Księgarzy Polskich na Rzeszę Niemiecką z siedzibą w Poznaniu, zrodzony z inicjatywy poznańskich księgarzy i wydawców Bogdana Chrzanowskiego, Karola Kozłowskiego i Zdzisława Rzepeckiego. Organizacja niebawem nawiązała kontakty z działającym na terenie Królestwa Związkiem Księgarzy Polskich. W związku poznańskim działali tak znani ludzie książki jak: Jarosław Leitgeber, Marian Niemierkiewicz i Stefan Knast. Dwaj pierwsi uczestniczyli w I Zjeździe Związku Księgarzy Polskich w Lublinie w sierpniu 1918 roku. W 1914 związek liczył przeszło 400 członków. W tym czasie Ostap Ortwin pisał m.in.: „Księgarstwo polskie jest dziś bezsprzecznie jedyną może organizacją rodzimego wytwórstwa i swoistego handlu, która utrzymuje ścisłą, ciągłą i nieprzerwaną łączność ekonomiczną ziem polskich”. Pierwsza wojna światowa nie sprzyjała rozwojowi księgarstwa. Pierwszy ogólnopolski zjazd W sierpniu 1918 roku odbył się w Lublinie pierwszy zjazd Związku Księgarzy Polskich, „Przegląd Księgarski” zamieścił sprawozdanie komitetu organizacyjnego i relacje z tego zjazdu (nr 1 z 1918 roku). Na wniosek Mieczysława Rulikowskiego I zjazd polecił związkowi utworzenie komisji historycznej do gromadzenia dokumentów. Wygłoszono kilka referatów, przedstawiono projekt regulaminu stosunków księgarskich, a inicjatywę o powołaniu nowego związku przedstawił Jakub Mortkowicz. Zjazd uchwalił założenie Powszechnego Związku Księgarzy i Wydawców Polskich wszystkich ziem. Pierwszym prezesem związku został Gustaw Kazimierz Wolff, pełniąc tę funkcję do 1932 roku. W tymże roku został honorowym prezesem ZKP. We władzach związku zasiadali m.in. Jakub Mortkowicz, członek Zarządu Głównego ZKP po 1918 roku, Jan Piątek, członek Zarządu Głównego ZKP od 1924 roku, kurator i współorganizator Studium Księgarskiego, Eustachy Wacław Szelążek, w latach 1930-32 członek Zarządu Głównego ZKP, w latach 1932-34 prezes Zarządu Głównego ZKP, organizator jubileuszu 25-lecia ZKP w 1933 roku, Tadeusz Jerzy Gebethner, członek Zarządu Głównego ZKP w latach 1929-1934, Wacław Gebethner, członek Prezydium Zarządu Głównego ZKP i wiceprezes w latach 1934-1939. Przez lata lustratorem do spraw szkolenia, a potem dyrektorem zarządzającym był Feliks Pieczątkowski, który zgromadził własne archiwum, przejęte przez Stowarzyszenie Księgarzy Polskich. Pierwszy okres upłynął na działaniach zjednoczeniowych księgarzy polskich z byłych zaborów. W Wielkopolsce i na terenie byłej Galicji działały organizacje powstałe w XIX wieku lub przed I wojną światową. W czwartym kwartale 1921 roku zwołano do Warszawy III Ogólnopolski Zjazd Księgarzy Polskich. Ledwo jednak doszło do porozumienia między wydawcami i księgarzami, sekcja wydawców związku przekształciła się w Związek Wydawców Książek a następnie od 1926 roku w Polskie Towarzystwo Wydawców Książek. Organizacja księgarska przyjęła ponownie nazwę Związek Księgarzy Polskich. W 1926 roku przyjęto regulamin stosunków księgarskich. Był to regulamin sprzedaży w stosunku do publiczności, który poprawiono w 1928 roku, a opublikowano przez ZKP w 1929 roku. Do przedsiębiorstw księgarskich zaliczone zostały wydawnictwa książek, nut i map oraz odsprzedawcy książek. Regulamin określał, że odsprzedawcy dzielą się na: a) księgarnie sortymentowe, prowadzone przez zawodowych księgarzy, b) handel książką niespełniający warunków pełnego sortymentu i profesjonalizmu. Regulamin określał m.in. „obowiązki, posyłki, rodzaje zamówień, dostawy komisowe, nowości”. W drugiej części jest mowa o „stosunkach z publicznością”. Wydawnictwa krajowe sprzedaje się wyłącznie po cenie katalogowej, zamiast rabatu nie można dawać egzemplarzy gratisowych, które są ostemplowane. Stąd zakazane jest publiczne zaofiarowywanie …
Wyświetlono 25% materiału - 839 słów. Całość materiału zawiera 3358 słów
Pełny materiał objęty płatnym dostępem
Wybierz odpowiadającą Tobie formę dostępu:
Dostęp czasowy
Płatność za pośrednictwem usługi SMS
Aby otrzymać kod dostępu, należy wysłać SMS o treści koddm1 pod numer: 79880. Otrzymany kod zwotny wpisz w pole poniżej.
Opłata za SMS wynosi 9.00 zł netto (10.98 PLN brutto) i pozwala na dostęp przez 15 minut (bądź do czasu zamknięcia okna przeglądarki). Przeglądarka musi mieć włączoną obsługę plików "Cookie".
Dostęp terminowy
Płatność kartą płatniczą lub przelewem
Dostęp terminowy zostanie przyznany z chwilą zaksięgowania wpłaty - w tym momencie zostanie wysłana odpowiednia wiadomość e-mail na wskazany przy zakupie adres e-mail.
Abonenci Biblioteki analiz Sp. z o.o.
Jeżeli jesteś już abonentem Rynku Książki

Privacy Preference Center

Close your account?

Your account will be closed and all data will be permanently deleted and cannot be recovered. Are you sure?