Wydany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa wyjątkowy album „Przerwa na światło. Leon Barszczewski – Maria Czaplicka – Kazimierz Zagórski. Fotografie polskich podróżników i badaczy” Katarzyny Mirczak i Wojciecha Nowickiego przywraca pamięć o wyprawach naukowych i geograficznych na przełomie XIX i XX wieku trojga polskich odkrywców do Afryki, Azji Środkowej i na Syberię.

Publikacja prezentuje sylwetki i fragmenty dorobku fotograficznego Marii Antoniny Czaplickiej (1884-1921) – antropolożki, etnografki i geografki, poetki i dziennikarki, działaczki społecznej, pierwszej kobiety, która wykładała antropologię na Uniwersytecie Oksfordzkim, badaczki ludów zamieszkujących brzegi Jeniseju, Leona Barszczewskiego (1849-1910) – geologa, etnografa, przyrodnika, badacza Buchary i Samarkandy oraz Kazimierza Zagórskiego (1883-1944) – lotnika, podróżnika i fotografa dokumentującego codzienność Konga, autora popularnych w latach 20. i 30. XX wieku pocztówek przedstawiających Afrykę, Afrykanki i Afrykanów.

W zgromadzonych fotografiach o dużej wartości naukowej, historycznej, dokumentalnej i artystycznej, zawarty jest fascynujący, intrygujący obraz świata, który bezpowrotnie przeminął i od pomad wieku już nie ma. Zdjęcia są głosem z przeszłości, utrwalonym przez uważnych i wymagających badaczy i wędrowców, ukazują miejscowy pejzaż i krajobrazowe osobliwości, środowiskowy koloryt i nastrój epoki, twarze i postacie kobiet, mężczyzn i dzieci, opowiadają o warunkach życia, zróżnicowaniu społecznym, pracy, zajęciach, zwyczajach, wierzeniach, ubiorze, noszonej biżuterii, fryzurach i tatuażach, architekturze, wydarzeniach, otaczającej ludzi przyrodzie. Zachwycają, zniewalają pięknem.

Ostatni rozdział albumu, który w szczególny sposób dokumentuje narodziny polskiej fotografii społecznej, poświęcony jest sposobom wykonania i konserwacji zdjęć historycznych.