Rumuńska poetka, działaczka opozycyjna czasów walki z komunistycznym reżimem Ana Blandiana została laureatką Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta 2026.

Ana Blandiana (właśc. Otilia Valeria Coman) jest rumuńską poetką urodzoną w 1942 r. w Timisoarze, przedstawicielką tzw. neo-modernistów, czyli pokolenia poetów lat 60., zrywających z narzuconą przez komunistyczne władze doktryną sztuki proletariackiej, nawiązujących do literackich tradycji okresu międzywojennego.

Twórczość Blandiany – jak zaznaczono w przesłanej PAP informacji prasowej – jest osadzona głęboko w tragicznych losach państw bloku wschodniego, w śmiały i bezkompromisowy sposób wyraża opór przeciw totalitaryzmom oraz wiarę w zwycięstwo świata wartości.

„Jej wiersze są nie tylko świadectwem walki o prawdę, godność i sprawiedliwość, ale stanowią także przypomnienie, że na poecie, szczególnie w trudnych czasach, spoczywa moralny obowiązek. Jej poezja bliska jest Herbertowskiemu rozumieniu sztuki jako domeny cnót uniwersalnych i postaw etycznych, których należy bronić mimo wszelkich przeciwności” – napisano.

Po obaleniu dyktatury Ceausescu była współzałożycielką i prezeską Porozumienia Obywatelskiego (1991-2001), pozarządowej organizacji działającej na rzecz wolności i zmian demokratycznych. Ponadto, odtworzyła rumuński PEN Club, zostając jego prezeską.

Pod auspicjami Wspólnoty Europejskiej, powołała muzeum Miejsce Pamięci Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu w Sighet. Za zasługi na rzecz kultury, demokracji i praw człowieka została odznaczona francuskim orderem Legii Honorowej (2009), a także nagrodą Rumuńskiej Kobiety Odwagi (2014). W swoim dorobku ma również liczne wyróżnienia literackie: Nagrodę im. Herdera (Uniwersytet Wiedeński, 1982), Nagrodę Europejski Poeta Wolności (Gdańsk, 2016), Griffin Poetry Prize (Toronto, 2018), Złoty Wieniec (Akademia Sztuki i Nauk Macedonii Północnej, 2019) oraz Nagrodę Księżnej Asturii w dziedzinie literatury (Oviedo, 2024).

Z okazji przyznania Blandianie nagrody w Wydawnictwie Pogranicze ukaże się nowy tom jej poezji „Zapada we mnie cisza” w tłumaczeniu Joanny Kornaś-Warwas.

„Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Zbigniewa Herberta wyrasta z przekonania, że pisarstwo Herberta jest dziełem o wyjątkowej doniosłości i powinno pozostać żywym elementem kultury – zarówno w Polsce, jak i na świecie. Nagroda przyznawana jest za całokształt twórczości najwybitniejszym poetom z całego świata, których twórczość nawiązuje do wartości przenikających dzieło Herberta, zarówno pod względem artystycznym jak i etycznym. Orlen był pierwszym sponsorem strategicznym Nagrody w latach 2013-2015, cieszymy się, że możemy ponownie współpracować na rzecz polskiej kultury i uhonorowania osoby i twórczości Zbigniewa Herberta” – podkreśla prezes Fundacji im. Zbigniewa Herberta Maria Dzieduszycka.

Tegoroczną laureatkę wyłoniło jury w składzie: Krystyna Dąbrowska (Polska), Edward Hirsch (USA), Michael Krüger (Niemcy), Mercedes Monmany (Hiszpania) oraz Aleš Šteger (Słowenia).

Uroczystość wręczenia nagrody odbędzie się 27 maja w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie.