Książka jest pierwszą monografią jednej z największych kolekcji awangard w Europie − Archiwum Franciszki i Stefana Themersonów. Honorata Sroka zadaje analizowanym materiałom jedno podstawowe pytanie: jak idee awangardowe realizują się w archiwum? Tytułowa spuścizna nie ogranicza jednak zakresu problematycznego tej publikacji, ponieważ przymiotnik „awangardowe” wiąże się z propozycją nowego teoretycznego spojrzenia na kolekcje artystów. Pokazując przypadek Themersonów na tle innych instytucji – które były awangardowe w tym sensie, że wykorzystywały eksperymentalne idee w sposobie organizacji (muzea, galerie, szkoły) − autorka proponuje teorię „awangardowego archiwum” jako narzędzia do analizowania kolekcji artystów zrywających z tradycyjnym paradygmatem zachowywania śladów z przeszłości.
Autorka, nie pomijając dotychczasowych ustaleń badaczy twórczości Themersonów, samodzielnie identyfikuje nowe problemy i nowe zakresy badawcze w obrębie themersonologii, podąża własną drogą, prezentuje swoje doświadczenia odbioru intermedialnych realizacji i różnych w charakterze zapisów życia awangardystów. Rezultat finalny jest znakomity, wszak udało się jej wypracować spójny język interpretacji i, co szczególnie cenne, oryginalną koncepcję „awangardowego archiwum” (formuła tytułowa, jak sądzę, wejdzie na trwałe do słownika badaczy awangard).
Z recenzji prof. dr. hab. Andrzeja Hejmeja (Uniwersytet Jagielloński)
Dr Honorata Sroka – adiunkta w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Kierowniczka kilku projektów badawczych na temat archiwów awangard, autohistorycyzacji artystów oraz eksperymentalnych zapisów życia (finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki, Narodową Agencję Wymiany Akademickiej, Centre français de recherche en sciences sociales i Uniwersytet Karola w Pradze). Współredaktorka książki A Hundred Years of Avant-Gardes. The Literary Experiment in Poland and Beyond 1917–2017 (Brill, Leiden–Boston 2025).
„Awangardowe archiwum. Eksperymentalne zapisy życia Franciszki i Stefana Themersonów”
Liczba stron: 344
Format: 15,8 x 23,5 cm
Rok wydania: 2025
Data premiery: 21.11.2025 Data wydania e-booka: 24.11.2025
