Współczesne nastolatki są po gombrowiczowsku bezczelne, za nic mają reguły, nie zasypują wydawców tekstami, poszły na skróty za pomocą Wattpada, FF.net, Mirakee, Webtoons, TikToka i podobnych, by w 2022 roku oskubać i w 2023 rozbić wydawniczy bank w Polsce. Wydawało się, że wysokość polskiego sufitu Young Adult wyznaczyła w 2022 roku Katarzyna Barlińska vel Pizgacz, a tutaj proszę bardzo: sky is the limit. Nikt nie przewidział też, że w Polsce książki z kategorii YA w 2023 roku będą generowały najwyższe obroty w przeliczeniu na jeden tytuł, biorąc pod uwagę wszystkie możliwe kategorie książek – przynajmniej tak wynika z danych BookScan.
Oto siedem najpopularniejszych autorek YA według Nielsen BookScan Polska z roku 2023 (które musisz znać): Weronika Marczak, Marta Łabęcka, Aleksandra Negrońska, Katarzyna Barlińska vel Pizgacz, Weronika Ancerowicz, Alice Oseman i Kelsey Hartwell. Dodatkowo pokazujemy uśrednione ceny okładkowe, uśrednione ceny sprzedaży detalicznej, z czego łatwo policzyć średni rabat detaliczny dla najlepszych autorek YA w Polsce w 2023 roku.
Pytanie za milion dolarów: czy młodzi będą się dalej rozpychać, czy osiągnęli granice możliwości? W Nielsen BookScan mamy kilka wątpliwości dotyczących pojęć, ale bez wątpienia należy zacząć od (wróżenia z) topów.
W książkowym top 10 dla roku 2023 BookScan Polska występują cztery tytuły dla dorosłych i sześć w kategorii YA. Nie ma ani jednej książki dla dzieci. Połowę top 10 wypełniają kolejne tomy „Rodziny Monet” Weroniki Marczak (You&YA), szósta to „11 papierowych serc” Kelsey Hartwell (Young). Sama Weronika Marczak zadebiutowała na rynku w październiku 2022 roku, wydała na razie drukiem cztery tytuły w sześciu tomach (siódmy w drodze) i w pomiarze BookScan zdetronizowała Remigiusza Mroza, króla książki roku 2021 oraz 2022. Wydawnictwo Muza, które miało to szczęście, że pierwsze dotarło do autorki, stworzyło jeden z najbardziej rozpoznawalnych obecnie impritnów You&YA, który więcej waży w przychodach Muzy niż stara dobra Muza – przynajmniej tak jest w pomiarze BookScan. Krótko: kategoria YA ma za pasem tytuł roku, autorkę roku, imprint roku.
Wattpad odwiedza blisko stumilionowa społeczność czytelnicza miesięcznie, są tytuły w języku angielskim, po które sięgnęło łącznie ponad 100 mln osób. Weronika Marczak miała dotychczas 4 mln odsłon na Wattpadzie po polsku i 6 mln po angielsku. Alice Oseman, brytyjska gwiazda YA, rozpoczęła karierę od platformy Webtoons. Dziś gwiazdy Wattpada czy Webtoons mogą przebierać w ofertach z klasycznego rynku.
Trzeba wiedzieć, że Weronika Marczak kończy na Wattpadzie „Rodzinę Monet: Diament (Tom IV)”. Obok tekstu są tysiące komentarzy fanów YA. I tu właśnie jest ten nerw mediów społecznościowych. Uwaga, po przekazaniu tekstu do druku książki znikają z Wattpada, warto czytać teraz. Można też rzucić okiem na słynny komiks YA z nurtu LGTBQ+ wydanego u nas przez Jaguar. Polecam wyszukać trzy hasła: „Webtoons”, „Heartstopper”, „Alice Oseman” – trzy, cztery kliki i czytamy bez logowania.
Każdy z branży książkowej powinien wyrobić sobie opinię. Wraz z kolejnymi sukcesami gwiazd YA internet rozgrzewał się od komentarzy natury wychowawczej. Z jednej strony to dobrze, że młodzież czyta (i pisze!) więcej, z drugiej widok dzieci zaczytujących się „dorosłą” literaturą YA budzi u wielu poważne wątpliwości: czy nie za dużo tam przemocy, seksu, przekleństw, alkoholu i narkotyków.
Teraz każdy główkuje: czy da się wycisnąć więcej z kategorii, czy to początek spadków? Z jednej strony jest przestrzeń: na sto tysięcy najlepszych książek w 2023 roku badanych przez Nielsen BookScan mamy zaledwie 500 (sic!) tytułów YA, z czego lwia część wydana w latach 2022 oraz 2023. Kategoria książek młodzieżowych, której częścią jest YA, ma około 5 proc. udziału w najlepszych 20 tys. indeksów dla 2023 roku, stanowiących 70 proc. z całego mierzonym przez BookScan rynku (1,25 mld zł w 2023 roku w cenach detalicznych). Z drugiej strony słyszymy, że szczytowa fala popularności YA w USA czy Wielkiej Brytanii już opadła. Zdania są tu podzielone, ale warto mówić wspólnym językiem. (…)
Patrząc na sukcesy książek YA w latach 2022 i 2023, należy spodziewać się wysypu nowych tytułów w Polsce. Pięć wydawnictw mocno zaznaczyło się w roku 2023 w kategorii YA: NieZwykłe, Muza (You&YA), Helion (BeYA), Kobiece oraz Marginesy (Jaguar) – łącznie w 2023 roku imprinty te posiadały 85 proc. udziałów w segmencie YA 15+, 16+, 17+ w Polsce. Ale grupa pościgowa jest mocna: Dressler, Znak, Grupa Foksal, Media Rodzina, Poznańskie, Publicat, Czarna Owca i wielu innych. I każdy by chciał wiedzieć: czy rośnie, czy spada?
Cały artykuł można przeczytać w dwutygodniku „Biblioteka Analiz” nr 3/24
Zapisz się na NIQ Webinar: Rynek książek w Polsce i na świecie według BookScan – 15 lutego, godz 111
👉Zachęcamy do zamawiania prenumeraty (rocznej, półrocznej, kwartalnej) w naszym e-sklepie
✔️„Biblioteka Analiz” dostępna jest wyłącznie w prenumeracie. To profesjonalny, prestiżowy informator o rynku wydawniczo-księgarskim.
Pismo adresowane jest do pracowników wydawnictw, hurtowni i księgarni i wszystkich osób związanych z branżą książkową. Istnieje na rynku od 2000 roku. Nasze starania o dostarczanie informacji trwają dwadzieścia trzy lata. Przez ten okres zmieniał się nasz rynek wydawniczy, zmieniły się technologie i trendy. Mamy nadzieję, że wiele z opublikowanych tekstów pozostanie nie tylko w historii polskiego rynku książki, ale także w żywej pamięci Czytelników naszego dwutygodnika.
Zamawiając prenumeratę, nie tylko trzymacie Państwo rękę na pulsie rynku, ale też wspieracie niezależne branżowe dziennikarstwo.
