Od 29 kwietnia do 3 maja w Cieszynie odbędzie Literatura na Granicy – kilkudniowy cykl spotkań i debat towarzyszącym cieszyńskiemu przeglądowi filmowemu Kino na Granicy.

Program dotyczy środkowoeuropejskiej literatury i reportażu literackiego z Polski, Czech, Słowacji i Węgier.

Hasło przewodnie Kina na Granicy „Między siłą a bezsilnością” będzie też obecne w programie towarzyszącej mu Literatury na Granicy. Anna Maślanka z rady programowej tego cyklu powiedziała, że rozmowa toczyła się będzie „o dniu wczorajszym i jutrzejszym, o Europie Środkowej między Wschodem i Zachodem, o filmie i literaturze”. Uczestnicy zastanowią się nad źródłami nienawiści i wraz z reporterami wojennymi przyjrzą się naturze współczesnych konfliktów. W dyskusji wezmą również udział autorzy nowych książek, poruszających te zagadnienia.

Swoją obecność na Literaturze na Granicy potwierdzili już: Klára Vlasáková, Michal Hvorecký (na zdjęciu drugi od prawej), Marek Šindelka, Filip Bajon, Krzysztof Siwczyk, Maciej Melecki i Dariusz Foks.

Pierwsza edycja cieszyńskiej imprezy odbyła się w 1999 roku jako przegląd filmów czeskich. Gościem był Jirzi Menzel, wybitny czeski reżyser, najbardziej znany twórca czechosłowackiej Nowej Fali, zdobywca Oscara za film „Pociągi pod specjalnym nadzorem”. W 2001 roku formuła została rozszerzona o produkcje słowackie, a w 2004 o polskie i pojedynczy film węgierski.

Pierwotnie imprezę organizowało stowarzyszenie Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka. Obecnie zajmują się tym stowarzyszenia: „Kultura na Granicy” z Polski oraz „Pratel tesinska” z Czech.

PROGRAM

Z Piotrem Wojciechowskim rozmawia Aureliusz Marek Pędziwol
środa, 29.04.2026, godz. 14
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Rozmowa poświęcona twórczości Piotra Wojciechowskiego – nagradzanego pisarza, rysownika, scenarzysty i krytyka filmowego oraz znawcy gór i taternika.

Z Tomášem Forró i Andrzejem S. Jagodzińskim rozmawia Teresa Drozda
Środa, 29.04. godz. 16
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Spotkanie prezentujące najnowszą książkę reporterską słowackiego korespondenta wojennego Tomáša Forró „Śpiew syren. W głąb wojennej Ukrainy” (wyd. Czarne, Wołowiec 2025) z udziałem jej tłumacza Andrzeja S. Jagodzińskiego.

FOCUS TAJWAN: Kevin Chen – prezentacja książki „Upiorne miejsce”
Środa, 29.04.,godz.  17.30
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Prezentacja książki „Upiorne miejsce” (pol. wyd. przeł. Jarosław Zawadzki, wyd. Mova, Białystok 2023) tajwańskiego pisarza Kevina Chena, zapowiadająca tegoroczną edycję Miesiąca Spotkań Autorskich – największego środkowoeuropejskiego festiwalu literackiego, który po raz pierwszy odbędzie się również w Cieszynie. Rozmowę w języku angielskim poprowadzi czeski dziennikarz Petr Vizina.

Z Krzysztofem Czyżewskim rozmawia Renata Putzlacher
Czwartek, 30.04. godz. 9:30
Kornel i Przyjaciele

Rozmowa z pisarzem i animatorem kultury Krzysztofem Czyżewskim, współtwórcą Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach, wokół jego nowego tomu poezji tykot (wyd. A5, Kraków 2025).

Z Benedekiem Totthem i Elżbietą Sobolewską rozmawia Karolina Wilamowska
Czwartek, 30.04. godz. 12
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Rozmowa z węgierskim pisarzem Benedekiem Totthem, autorem powieści „Trupi bieg” (pol. wyd. Biuro Literackie, Kołobrzeg 2023) z udziałem jej tłumaczki Elżbiety Sobolewskiej.
Pomiędzy młyńskimi kamieniami (debata reporterów wojennych)
Czwartek, 30.04., godz. 14
AVION

Uczestnicy: Tomáš Forró [SK], Wojciech Jagielski [PL], Sándor Jászberényi [HU], Lenka Klicperová [CZ]
Moderator: Piotr Górecki [PL]

Dyskusja z udziałem tych, którzy o sile i bezsilności oraz balansowaniu między życiem a śmiercią wiedzą więcej niż inni – reporterów i reporterek relacjonujących działania wojenne, m.in. w Ukrainie.

Europa Środkowa. Znów pomiędzy Wschodem a Zachodem? (debata społeczno-polityczna)
Czwartek, 30.04., godz. 16
Sala sesyjna Ratusza

DEBATA

Uczestnicy: Věra Jourová [CZ], Adam Michnik [PL], Petr Pithart [CZ], Martin M. Šimečka [SK], György Varga [HU]
Moderator: Wojciech Przybylski [PL]

Bezpłatne wejściówki można odebrać w biurze festiwalowym (ilość ograniczona)!

Wybitni intelektualiści ze wszystkich krajów Grupy Wyszehradzkiej w rozmowie o sytuacji Europy Środkowej, która znów staje się kunderowskim „Zachodem porwanym” i ponownie definiować musi własną tożsamość.

DEBATA SPECJALNA: Na granicy dwóch światów – między totalitaryzmem a demokracją
Czwartek, 30.04., godz. 18:30
Sala sesyjna Ratusza

Uczestnicy: Adam Michnik, Aleksander Kwaśniewski
Moderacja: Bartosz Wieliński
Bezpłatne wejściówki można odebrać w biurze festiwalowym (ilość ograniczona)!

Były prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski oraz wieloletni redaktor naczelny „Gazety Wyborczej” Adam Michnik w rozmowie z Bartoszem Wielińskim o tym, jak bardzo oddaliliśmy się od ideałów demokracji i na ile zagraża nam widmo totalitaryzmu.

Z Anną Czekanowicz rozmawia Antoni Pawlak
Piątek, 1.05., godz. 9:30
Kornel i Przyjaciele

Rozmowa o poezji Anny Czekanowicz – polskiej poetki, prozaiczki i scenarzystki związanej z Trójmiastem, pomysłodawczyni nagrody i festiwalu Europejski Poeta Wolności.

Z Michalem Hvoreckim i Tomaszem Grabińskim rozmawia Anna Maślanka
Piątek, 1.05., godz. 12
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Spotkanie z Michalem Hvoreckim i jego polskim tłumaczem Tomaszem Grabińskim wokół powieści Troll (wyd. Biblioteka Słów, Warszawa 2025), poruszającej boleśnie aktualny temat internetowej dezinformacji.

Ze Zbigniewem Machejem rozmawiają Wojciech Bonowicz i Andrzej S. Jagodziński
Piątek, 1.05., godz. 14
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Prezentacja imponującej antologii liryki i antyliryki XX wieku Widziałem pierś ssącą niemowlę (wyd. Ars Cameralis, Katowice 2025) w wyborze i przekładzie Zbigniewa Macheja. O publikacji w perspektywie poetyckiej oraz bohemistycznej rozmawiać będą z jej twórcą Wojciech Bonowicz i Andrzej S. Jagodziński.

Między dniem wczorajszym a jutrem (debata literacka)
Piątek, 1.05., godz. 16
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Uczestnicy: Michal Hvorecký [SK], Karin Lednická [CZ], Benedek Totth [HU], Piotr Wojciechowski [PL]
Moderatorka: Teresa Drozda [PL]

Kto najlepiej potrafi zdiagnozować stan świata, jeśli nie pisarze? W debacie o tym, co mamy już za sobą i dokąd zmierzamy, udział wezmą znakomici literaci z wszystkich krajów Grupy Wyszehradzkiej.

WYDARZENIE SPECJALNE: Wieczór poezji
Piątek, 1.05. godz. 19
Sala Pod Brunatnym Jeleniem

Bezpłatne wejściówki można odebrać w biurze festiwalowym (ilość ograniczona)!

Prezentacja tekstów czeskiego pieśniarza Vladimíra Merty (w polskich przekładach Renaty Putzlacher) z jego akompaniamentem oraz recytacja poezji Ryszarda Krynickiego w wykonaniu poety z akompaniamentem zespołu Rdzeń 2.

Z Wojciechem Bonowiczem rozmawia Zbigniew Machej
Sobota, 2.05., godz. 9:30
Kornel i Przyjaciele

Rozmowa o poezji Wojciecha Bonowicza – autora kilkunastu tomików wierszy oraz esejów i książek biograficznych, a także stałego gościa i przyjaciela programu Literatura na Granicy.

O książce „Wiersze i sny” Jindřicha Štyrskiego z Anną Wanik i Darkiem Foksem rozmawia Anna Maślanka
Sobota, 2.05., godz. 12
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Spotkanie poświęcone twórczości literackiej oraz wizualnej czołowego czeskiego surrealisty Jindřicha Štyrskiego (1899–1942), zebranej w antologii Wiersze i sny (wyd. Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury, Poznań 2025) z udziałem twórczyni publikacji, tłumaczki Anny Wanik, oraz autora komentarza Darka Foksa.

Z Ewą Lipską rozmawiają Witold Bereś, Katarzyna Wójcik i Krzysztof Burnetko
Sobota, 2.05., godz. 14
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

W świecie pełnym napięć wracamy do ważnego pytania: co naprawdę daje nam oparcie? Na rozmowę z cyklu „Poczucie bezpieczeństwa, czyli… kultura” z wybitną polską poetką Ewą Lipską zapraszają redaktorzy pisma „Kraków i Świat”.

Z Karin Lednicką i Joanną Goszczyńską rozmawia Teresa Drozda
Sobota, 2.05., godz. 16
AVION

Czy może być lepsze miejsce do rozmowy o trylogii zainspirowanej bolesną historią czesko-polskiego pogranicza, niż miasto położone na czesko-polskiej granicy? Zapraszamy na rozmowę z autorką bestsellerowego cyklu Krzywy kościół Karin Lednicką oraz Joanną Goszczyńską, tłumaczką I tomu trylogii (wyd. Znak, Kraków 2025).

Między pałką a kastetem (debata o nienawiści)
Sobota, 2.05., godz. 18
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Uczestnicy: Joanna Gierak-Onoszko [PL], Michal Hvorecký [SK], Marek Šindelka [CZ], Andrea Tompa [HU]
Moderatorka: Anna Maślanka [PL]

 

Jakie są źródła nienawiści? Czy jesteśmy dziś wobec niej bezsilni? Co czuje ofiara? W dyskusji wystąpią autorki i autorzy powieści oraz reportaży poszukujących odpowiedzi na te niezwykle aktualne pytania.

Z Krzysztofem Siwczykiem i Maciejem Meleckim rozmawia Wojciech Bonowicz
Niedziela, 3.05., 9:30
Kornel i Przyjaciele

Rozmowa o dziele literackim i scenopisarskim dwóch cenionych poetów związanych z Instytutem Mikołowskim – Krzysztofa Siwczyka i Macieja Meleckiego.

Z Klárą Vlasákovą i Anną Radwan-Żbikowską rozmawia Anna Maślanka
Niedziela, 3.05., godz. 12
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Spotkanie z cenioną czeską pisarką młodego pokolenia, Klárą Vlasákovą, wokół dystopijnej i niepokojącej powieści Wyrwy (pol. wyd. Dowody, Warszawa 2024) z udziałem jej polskiej tłumaczki Anny Radwan-Żbikowskiej.

Między filmem a literaturą (debata literacko-filmowa)
Niedziela, 3.05., godz. 14
Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej

Uczestnicy: Filip Bajon [PL], Asia Dér [HU], Marek Šindelka [CZ], Klára Vlasáková [CZ]
Moderator: Darek Foks [PL]

O tym, jak powstaje scenariusz filmu oraz jak bardzo różni się on od innych literackich form, rozmawiać będą nagradzani twórcy z krajów Wyszehradu, poruszający się na pograniczu obu światów.