W piątek 20 października w Instytucie Historii PAN odbyło się spotkanie z prof. dr hab. Krzysztofem Pomianem, który zaprezentował książkę „Bierut i jego partia”, autorstwa swej żony Grażyny Pomian, zmarłej w 2019 roku.
Publikacja została wydana w koedycji przez Instytut Literacki Kultura, Muzeum Narodowe w Lublinie, Pracownię Badań nad Instytutem Literackim w Paryżu UMSC w Lubinie oraz Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Wydawców na spotkaniu reprezentowali: prof. dr hab. Iwona Hofman, kierownik Pracowni Badań nad Instytutem Literackim w Paryżu, oraz Andrzej Peciak, były dyrektor Wydawnictwa UMSC, a obecnie główny animator działań związanych z publikacjami z kręgu paryskiej „Kultury”.
Spotkanie otworzył prof. dr hab. Maciej Janowski, dyrektor Instytutu Historii PAN, wskazując na ogromne znaczenie wieloletnich badań prof. Krzysztofa Pomiana dla europejskiej nauki historycznej jako autora rozpraw z historii historiografii, a także na temat kolekcjonerstwa i dziejów muzeów. Piotr Kłoczowski, wicedyrektor Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie i kurator Instytutu Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, przypomniał o zasługach Grażyny i Krzysztofa Pomianów dla Instytutu Literackiego „Kultura”. Sam prof. Krzysztof Pomian podkreślił ważne jego zdaniem wątki poświęconego Bierutowi i jego czasom wydanego pośmiertnie dzieła oraz opowiedział o drodze życiowej autorki.
W wielowątkowej, ciekawej dyskusji, niepozbawionej odniesień do historii IH PAN i Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego oraz doby aktualnej, brali udział profesorowie Małgorzata Szpakowska oraz Marcin Kula, Andrzej Mencwel i Paweł Rodak. Padały nazwiska nie tylko Bieruta, lecz także Pawła Beylina, Leszka Kołakowskiego, Tadeusza Krońskiego, Adama Schaffa i innych.
Prof. Krzysztof Pomian stwierdził, że autorka biografii Bolesława Bieruta miała „niesamowity zmysł syntezy”, a swego bohatera „próbowała zrozumieć, ale nie jest wyrozumiała” dla niego.
Bolesław Bierut był w pierwszych latach po drugiej wojnie światowej – od 1944 do 1956 roku – najważniejszą postacią polskiej polityki jako przewodniczący Krajowej Rady Narodowej, prezydent państwa i pierwszy sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Jak czytamy w nocie od wydawcy, „grał główną rolę w dramacie reżyserowanym z Moskwy na polskiej scenie, wpierw przez Stalina, później przez jego następców”.
Wydawca przekazał, że autorka wyjaśnia „jak syn chłopa z podlubelskiej wsi trafił na szczyt komunistycznej władzy w Polsce”, a przy tym ukazuje „życie publiczne i osobiste Bieruta, które wpisuje w historię polskich komunistów, a tę z kolei – w historię polityki Stalina wobec Polski i Polaków, od morderczych czystek z lat 30. XX wieku, przez drugą wojnę światową, do jego śmierci i zmian, jakie uruchomiła w Związku Radzieckim i PRL”. Czytamy też, że „książka pokazuje ludzi, a nie kukły, i historię odległą od schematów”.
Dr hab. prof. IH PAN Bartosz Kaliski podkreślił rolę gościa w historii politycznej Polski Ludowej, a zwłaszcza dwa ważne momenty: 19 października 1956 roku – prowadzenie przez niego wiecu studenckiego na Politechnice Warszawskiej i 21 października 1966 roku – czynny udział w zebraniu dyskusyjnym w Instytucie Historycznym UW. Na marginesie zaś sporu o to, jakim państwem była PRL, przypomniał nadal wartą lektury polemikę prof. Krzysztofa Pomiana z Andrzejem Walickim, zamieszczoną na łamach emigracyjnego „Aneksu” z 1984 roku.
978-83-66925-44-1
Na zdjęciu od lewej: prof. Maciej Janowski, prof. Krzysztof Pomian i Piotr Kłoczowski
