Wtorek, 1 września 2026
„Parnas Warszawy. 100-lecie ustanowienie Nagrody Literackiej m.st. Warszawy”

Program wydawniczy warszawskiego Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza zawiera znaczące, istotne publikacje. Jedną z nich jest dwujęzyczny, polsko-angielski katalog „Parnas Warszawy. 100-lecie ustanowienie Nagrody Literackiej m.st. Warszawy”/ „Parnassus of Warsaw. 100th Anniversary of  the Establishment of the Literary Award of the Capital City of Warsaw”, który towarzyszy jubileuszowej wystawie zatytułowanej „Parnas Warszawy”, czynnej w siedzibie Muzeum na Rynku Starego Miasta do 18 października 2026.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego nagrody literackie budziły ogromne emocje. Wybory laureatów były szeroko komentowane w prasie i w radiu, wzbudzały skrajne emocje czytelniczek i czytelników, a ówczesne władze samorządowe przeznaczały znaczne środki na uhonorowanie nagrodzonych.

Nagroda Literacka m.st. Warszawy należy do najważniejszych wyróżnień literackich w Polsce. Jej pierwszym laureatem został Władysław Mickiewicz (1838-1926) – publicysta, księgarz i bibliotekarz, tłumacz, doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego; najstarszy syn Adama Mickiewicza i Cecylii z Szymanowskich. Autor czterotomowego „Żywota Adama Mickiewicza” (1890). W latach 1859-1861 wydawał emigracyjne czasopismo „L’Espérance”. Był założycielem Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu (1903), które do dzisiaj mieści się w gmachu Biblioteki Polskiej na Wyspie Świętego Ludwika; w roku 1864 został współzałożycielem legendarnej Księgarni Luksemburskiej w Paryżu, którą samodzielnie prowadził w latach 1867-1889.

Książka „Parnas Warszawy” dokumentuje dzieje tej wyjątkowej nagrody w latach 1926-1946, której laureatkami i laureatami byli: Władysław Mickiewicz, Wacław Sieroszewski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Artur Oppman, Wacław Berent, Władysław Orkan, Zdzisław Dębicki, Józef Weyssenhoff, Tadeusz Boy-Żeleński, Szymon Askenazy, Pola Gojawiczyńska, Roman Kołoniecki, Maria Kuncewiczowa, Leopold Staff oraz Władysław Broniewski – pierwszy laureat powojenny.

Publikacja zawiera prezentacje sylwetek i dorobku twórczego pisarek i pisarzy, którzy wówczas wywarli istotny wpływ na polskie  życie literackie i intelektualne, poprzez poezję, prozę, eseistykę podejmowali dialog z rzeczywistością społeczną i polityczną tamtych lat. Zilustrowana została licznymi reprodukcjami rękopisów, listów i pocztówek, dokumentów, portretów malarskich i fotograficznych, karykatur, pamiątek osobistych związanych z laureatkami i laureatami, okładek i wybranych stron ich książek oraz okazjonalnych fotografii. Zawiera wiele recenzji i not zaczerpniętych z gazet i czasopism, m.in. z „Czasu”, „Kuriera Warszawskiego”, „Tygodnika Ilustrowanego”, „Kroniki Warszawy”, „Kuriera Poznańskiego”, „Robotnika”, „Rzeczypospolitej”, „Dziennika Wileńskiego”, „Górnoślązaka”, „Ziemi Lubelskiej”, „Polski Zbrojnej”, „Tygodnika Parafialnego Parafii św. Stanisława w Świeciu na Wisłą”, „Dziennika Zarządu m.st. Warszawy”, „Życia Warszawy” oraz tekst „Wprowadzenie” Beaty Michalec i artykuł Jana Tomkowskiego „Nagroda Literacka miasta Warszawy w okresie międzywojennym (1926-38)”. Katalog ujmuje nie tylko perfekcją merytoryczną (Martyna Replin-Bala, Grażyna Ryfka, Marta Cyzio), ale także opracowaniem graficznym zaprojektowanym przez Urszulę Tofil.

Podaj dalej
Autor: Jerzy Brukwicki