Nakładem poznańskiego wydawnictwa Zysk i S-ka ukazała się nowa książka Krzysztofa Masłonia zatytułowana „Rachunek sumienia. Sylwetki dwudziestowiecznych pisarzy”.

Jest to kontynuacja osobistej historii literatury polskiej w XX wieku, na którą składają się opublikowane wcześniej przez poznańskiego wydawcę trzy tomy: „Od glorii do infamii” (2015), „W pisarskim czyśćcu” (2017) oraz „Klątwa sprzeczności” (2013).

„Chcę powiedzieć czytelnikom, że publikowane łaskawie przez Wydawnictwo Zysk i S-ka książki, które składam z tekstów pisanych co miesiąc do miesięcznika ‘Historia Do Rzeczy’, są w istocie jedną i tą samą opowieścią. I tak jak początek jest w gruncie rzeczy umowny, tak i koniec nie będzie definitywny”, wyznał autor we wstępie do najnowszej książki.

W czterech tomach Krzysztof Masłoń przedstawił, a „w wielu przypadkach przypomniał” 129 polskich dwudziestowiecznych, ale nie tylko, bo w nowym tomie są także sylwetki żyjących i aktywnych pisarsko autorów: Eustachego Rylskiego, Waldemara Łysiaka i Wiesława Helaka, bo „traumy drugiej wojny światowej i jej następstw [literatura polska] nie pozbędzie się jeszcze długo”.

W tomie zawarte są sylwetki zarówno najbardziej znanych jak niemal całkiem zapomnianych twórców: Zofii Nałkowskiej, Józefa Czechowicza i Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, ale i Eugeniusza Małaczewskiego, Juliusza Krzyżewskiego czy Władysław Zambrzyckiego.

We wstępie autor daje do zrozumienia, że cykl może być kontynuowany: „mimochodem zauważyłem, że tetralogia w niczym nie ustępuje trylogii. A czyż ta z kolei w czymkolwiek gorsza jest od pięcioksięgu?”.

Mimo że pisze krytycznie o wielu twórcach, to autor stwierdza jednak, „że w naszej dwudziestowiecznej literaturze – i to wcale nie tej arcydzielnej, a taka bywała! – tym, co najważniejsze, była troska o Polskę. Spierano się o nią, dyskutowano, ale – poza absolutnymi wyjątkami zaprzaństwa – zawsze chodziło o dobro tej, której imię było święte”. A także: „literatura polska sprostała wymaganiom, jakie postawił przed nią trudny czas dany jej i nam wszystkim”.

Trzeba podkreślić, że na kształt książki miał wpływ Jan Grzegorczyk, z jednej strony poczytny pisarz („Przypadki księdza Grosera”), a z drugiej perfekcyjny redaktor, o którym Krzysztof Masłoń pisze wręcz, że jest „miły jego sercu”. Dodajmy do tego wzorową formę książki i jej staranne opracowanie, na co ma też wpływ bardzo interesujący dobór ilustracji – fotograficznych portretów autorek i autorów.

Krzysztof Masłoń (ur. 1953) jest absolwentem Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego (1977). Publikował w „Sztandarze Młodych” (do 1981 rok), „Razem” (1979, 1984–1986), „Świecie Młodych” (1983), „Perspektywach” (1984-1985), „Życiu Warszawy” (1990). Od 1990 roku związany był z „Rzeczpospolitą”, od 1998 roku związany jest z „Magazynem Literackim „KSIĄŻKI”. W latach 2011-2012 współpracował z tygodnikiem „Uważam Rze”, od stycznia 2013 roku współpracuje z tygodnikiem „Do Rzeczy”. Komentator listy bestsellerów „Magazynu Literackiego KSIĄŻKI”, autor felietonów w Polskim Radiu 24. Specjalizuje się w wywiadach z pisarzami, skoncentrowanych na związkach literatury z historią i polityką. Juror Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” (2006-2016), Nagrody Literackiej m.st. Warszawy, Nagrody im. C.K. Norwida, Nagrody Literackiej im. Marka Nowakowskiego, Nagrody „Identitas”. Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Nagrody i odznaczenia: Nagroda Sezonu Wydawniczo-Księgarskiego IKAR (2000), PIK-owy Laur (2005), Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2006), Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2018), Nagroda im. Witolda Hulewicza (2019), Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2021), Nagroda Mediów Publicznych w kategorii „Słowo” (2023), Nagroda SDP im. Macieja Łukasiewicza (2024), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2025).