Poniedziałek, 23 lutego 2026

Ukazała się publikacja: „Jakub Karpiński. Porcja wolności. Teka redakcyjna tomu 311”, która odtwarza maszynopis książki Jakuba Karpińskiego (pod pseudonimem Marek Tarniewski) „Porcja wolności”, wydanej przez paryski Instytut Literacki w 1979 roku. To kolejny, trzeci – po „Tece redakcyjnej numeru 9/1969 „Kultury” (2020) i „Tece redakcyjnej zeszytu 3/1963 „Zeszytów Historycznych” (2023) – tom tek, znajdujących się w Archiwum Instytutu w Maisons-Laffitte.

Bibliofilski reprint ukazuje redakcyjną kuchnię publikacji, umożliwia poznanie oryginalnego maszynopisu z poprawkami redakcyjnymi, przeklejonymi fragmentami tekstów, czasem z uwagami redakcyjnymi oraz zawiera wprowadzenia Sławomira M. Nowinowskiego: „Jakub Karpiński – outsider w kręgu „Kultury” i Andrzeja Czyżewskiego: „Jakub Karpiński (1940-2003) – w poszukiwaniu kolejnych porcji wolności”.

O Jakubie Karpińskim – socjologu, historyku, politologu, filozofie, wykładowcy akademickim, publicyście, działaczu i strategu opozycji demokratycznej w latach PRL, więźniu politycznym – Władysław Bartoszewski w tekście wspomnieniowym „Światły i niezależny”, zamieszczonym w czerwcowym numerze miesięcznika „Więź” (2003), napisał: „Obciążony tradycją ojca, wybitnego architekta, i stryja, znaczącego poety i satyryka Światopełka Karpińskiego – poszedł własną drogą. Nie został ani architektem, ani poetą, ale od wczesnej młodości stał się człowiekiem samodzielnie i wnikliwie myślącym, zarówno analitykiem, jak i syntetykiem. Wykazał nieprzeciętną umiejętność precyzyjnego i jasnego przekazywania myśli i kształtowania opinii przez to, co robił, co mówił i jak mówił, i co pisał. Socjolog i filozof stawał się z czasem coraz bardziej historykiem zjawisk, które sam współprzeżywał, a także przekonywującym publicystą”.

Jakub Karpiński opublikował w Bibliotece „Kultury” sześć książek. Były to: „Ewolucja czy rewolucja” (1975) – tom 254, „Krótkie spięcie (Marzec 1968)” (1977) – tom 274, „Porcja wolności (Październik 1956)” (1979) – tom 311, „Płonie Komitet (Grudzień 1970-Czerwiec 1976)” (1982) – tom 359, „Taternictwo nizinne” (1988) – tom 440 i „Dziwna wojna” (1990) – tom 466.

Wydawcą publikacji „Jakub Karpiński. Porcja wolności. Teka redakcyjna tomu 311” są: Instytut Literacki Kultura, Pracownia Badań nad Instytutem Literackim w Paryżu UMCS i Instytut Europy Środkowej w Lublinie (koncepcja wydania: Sławomir M. Nowinowski i Andrzej Peciak, nadzór merytoryczny: Andrzej Peciak, projekt graficzny i opracowanie typograficzne: Krzysztof Rumowski, redakcja: Ewa Kuszyk-Peciak).

Podaj dalej
Autor: Jerzy Brukwicki