Jak informowaliśmy, lipiec 2026 roku okazał się wyjątkowo trudny dla ukraińskiego rynku wydawniczego. W wyniku serii celnych uderzeń bezpośrednio w drukarnie, biura, węzły logistyczne oraz magazyny, głównie w Kijowie, zniszczono ponad 1,5 mln książek w ciągu zaledwie jednego miesiąca. Sierpień rozpoczął się jednak jeszcze większą tragedią. 1 sierpnia, w wyniku rosyjskiego ataku, w Charkowie zniszczono ponad 8 mln książek.

Atak na Charków miał miejsce 1 sierpnia 2026 roku około godz. 11. Dwa rosyjskie drony odrzutowe uderzyły jeden po drugim – co potwierdza, że atak był celowy, a nie przypadkowy – w centrum logistyczne korporacji wydawniczej RNK-Ranok, gdzie mieściły się magazyn wydawnictwa Ranok oraz główny punkt dystrybucyjny sieci księgarń KnyhoLand, trzeciej pod względem liczby placówek w kraju.

Wydawnictwo Ranok to jeden z liderów rynku oraz głównych producentów podręczników w Ukrainie, odpowiadający za niemal jedną trzecią ich całkowitej produkcji. W zniszczonym obiekcie znajdował się magazyn publikacji edukacyjnych z książkami przygotowanymi do wysyłki do szkół oraz dziesiątki tysięcy tytułów z różnych wydawnictw.

Pożar objął powierzchnię ponad 9 tys. mkw. Według wstępnych szacunków ogień zniszczył 28 tys. tytułów oraz około 8 mln egzemplarzy książek, a straty materialne wyceniane są na ponad 1 mld hrywien (ok. 83,5 mln zł).

Z kolei jak poinformowała Łarysa Zubkowa, dyrektorka centrum logistycznego wydawnictwa Ranok, łączna liczba straconych pozycji może sięgać niemal 10 mln – dokładniejszy bilans będzie możliwy dopiero po całkowitym ugaszeniu pożaru. Według stanu na 3 sierpnia został on zlokalizowany, ale akcja gaśnicza wciąż trwała. Wstępnie informowano o 600 tys. zniszczonych podręczników, zdaniem Łarysy Zubkowej liczba ta sięga ponad miliona egzemplarzy – są to podręczniki dla klas 4 i 9 szkoły podstawowej, obejmujące około 27 różnych tytułów. Książki te stanowiły zamówienie państwowe przeznaczone dla 12,5 tys. ukraińskich szkół, a ich wysyłkę do placówek planowano 3 sierpnia.

Są to największe straty w wyniku pojedynczego ataku od początku pełnoskalowej wojny. W magazynie, oprócz nakładów wydawnictwa Ranok, znajdowały się publikacje innych oficyn i imprintów wchodzących w skład grupy RNK-Ranok: Readberry, Żorż, Fabula, Szcze odnu storinku, Varvar Publishing, Osnowa, Swoje, Korali Books, Kenguru, 4mamas i innych. Po kilkunastu godzinach wydawnictwo Ranok wznowiło działanie swojego sklepu internetowego dzięki rezerwowym magazynom, jednak z mocno ograniczonym asortymentem. Zespół zaapelował do czytelników o wsparcie poprzez zakup książek papierowych, e-booków oraz składanie zamówień przedpremierowych, a na swojej stronie internetowej uruchomił zbiórki dla poszczególnych oficyn.

Według wyliczeń ukraińskiego branżowego portalu „Chytomo”, w wyniku ataków na branżę wydawniczą tylko w ciągu dwóch letnich miesięcy 2026 roku zniszczeniu lub uszkodzeniu uległo co najmniej 9,65 mln egzemplarzy. Z kolei dane Ukraińskiej Izby Książki pokazują, że w ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2026 roku (stan na 3 sierpnia) wyprodukowano łącznie 13,09 mln książek. Oznacza to, że straty poniesione tego lata  stanowią przerażające 74 proc. całkowitej tegorocznej produkcji.

Rząd ogłosił przygotowanie mechanizmu państwowego wsparcia dla branży wydawniczej oraz zaproponował szereg rozwiązań dla wydawnictw i drukarni poszkodowanych w wyniku lipcowych ostrzałów. Trwają prace nad rozszerzeniem programu eBook (systemu państwowego wsparcia, w ramach którego 18-letni obywatele Ukrainy otrzymują środki finansowe z przeznaczeniem na zakup książek), uruchomieniem dotacji dla księgarń obejmujących rekompensatę kosztów wynajmu lokali oraz odnowionym programem uzupełniania zbiorów bibliotek publicznych.

Drukarnie mogą ubiegać się o granty w wysokości do 16 mln hrywien na odbudowę sprzętu uszkodzonego lub zniszczonego w rosyjskich atakach. Z kolei program ubezpieczenia od ryzyk wojennych przewiduje rekompensatę do 30 mln hrywien za utracone mienie. Równolegle zapewniono, że dla uczniów będą dostępne elektroniczne wersje podręczników, a Ministerstwo Edukacji pracuje nad tym, aby rok szkolny rozpoczął się bez opóźnień.

[Na zdjęciu: Pożar w centrum logistycznym korporacji wydawniczej „RNK-Ranok” w Charkowie, w wyniku ataku 1 sierpnia 2026 roku. Źródło zdjęć: strona internetowa Ranok https://www.ranok.com.ua/]

Oksana Makarenko