Piątek, 13 marca 2026
Opowieść o bliznach w ludzkiej pamięci i o bliznach w ziemi

Wydawnictwo Czarne zaprasza na cykl spotkań z Martą Tomczok, autorką książki „Blizny. Krajobrazy po przemyśle”.

Pierwsze spotkanie odbędzie się w środę 18 marca o godz. 18 w Zodiaku – Warszawskim Pawilonie Architektury w Pasażu Stefana Wiecheckiego „Wiecha” 4 w Warszawie. Rozmowę będzie prowadzić Dorota Borodaj.

Potem w czwartek 26 marca o godz. 18 odbędzie się spotkanie w ART CK przy ul. Witosa 6 w Knurowie. Spotkanie będzie prowadzić Paweł Gradek.

W czwartek 9 kwietnia o godz. 18 odbędzie się spotkanie w Zagłębiowskiej Mediatece – Miejskiej Bibliotece Publicznej im. G. Daniłowskiego przy ul. Kościelnej 11 w Sosnowcu.

W sobotę 11 kwietnia o godz. 17 odbędzie się spotkanie w Muzeum Regionalnym przy ul. Rodziny Hellwigów 11 w Bełchatowie.

W czwartek 23 kwietnia odbędzie się spotkanie w Świetlicy Krytyki Politycznej przy ul. Przykopa 20 w Cieszynie. Rozmowę będzie prowadzić Natalia Kałuża.

We wtorek 5 maja o godz. 17 w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej przy ul. Józefa Szafranka 7 w Rybnik.

O książce „Blizny”: Po 1945 roku badania geologiczne w Polsce nabrały tempa. Odkryto złoża węgla brunatnego, miedzi, siarki i rozpoczęło się wielkie uprzemysłowienie. Pod kopalnie, huty i elektrownie – takie jak Turów czy Bełchatów – potrzebny był pusty teren. Wraz z powstawaniem nowych ośrodków przemysłowych kurczyły się lub wręcz znikały całe miejscowości: Opolno i Rybarzowice na Łużycach, Kazimierz Biskupi i Pątnów w Konińskiem, Bogomice i Rapocin pod Głogowem czy Piaski i Wola Grzymalina w Łódzkiem.

Dla wielu miejsc rozwój gospodarczy oznaczał apokalipsę. Niektóre zostały przykryte zwałowiskami odpadów, inne – zalane. Wysiedlono ludzi, wycięto lasy i zmieniono bieg rzek. „Istne raje” zamieniły się w kratery, w pustynie biologiczne i strefy katastrofy ekologicznej.

Marta Tomczok podróżuje szlakiem peerelowskiego przemysłu i miejscowości, które wchłonął. Opowiada o bliznach w ludzkiej pamięci i o bliznach w ziemi: śladach po szybach, wyrobiskach i hałdach, które na zawsze zmieniły polski krajobraz.

Autorka: Szukałam sposobu, żeby oddać poczucie pustki, która powstaje w ludziach po odebranym im krajobrazie. Nie wszyscy chcieli od razu mówić, ale wszyscy chcieli, żeby ich słuchać, gdy już się przełamali. Doświadczenia czekania i słuchania wydają mi się kluczowe dla tej książki – i nie tylko dla niej.

Marta Tomczok jest historyczką literatury, obecnie zajmuje się badaniami nad pamięcią o przemyśle ciężkim. Zbiera i archiwizuje historie mówione pracowników górnictwa. Interesuje ją także tematyka środowiskowych i społecznych konsekwencji uprzemysłowienia. Stypendystka Marszałka Województwa Śląskiego, laureatka konkursów Narodowego Centrum Nauki, regionalna reprezentantka European Society for Environmental History. Pracuje na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

 

Podaj dalej
Autor: (fran), foto Barbara Kubska / Czarne
Źródło: Czarne