Wtorek, 7 lipca 2026

W prestiżowej Galerii Lower Belvedere w Wiedniu otwarto wystawę Erny Rosenstein „On the Other Side of Silence” („Po drugiej stronie ciszy”), jednej z najważniejszych twórczyń polskiej awangardy, współtwórczyni polskiego surrealizmu. Zgromadzono na niej ponad 80 obrazów, gwaszy, asamblaży i rysunków oraz kilka tomów poezji powstałych na przestrzeni sześciu dekad, mówiących o prześladowaniach i ucieczce, stracie i bólu, jednocześnie przekazujących odporność i niezależność artystki oraz jej wytrwałe dążenie do nowych form wyrazu.

Erna Rosenstein (1913-2004) była cenioną poetką i malarką. Łączyła słowa i obrazy. W latach 1932-1934 studiowała w wiedeńskiej Frauen Akademie. Studia kontynuowała w pracowni malarstwa prof. Wojciecha Weissa w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (1934-1937). Od 1936 roku była członkinią Grupy Krakowskiej, współpracowała z Teatrem Cricot. Czas okupacji niemieckiej, który spędziła we lwowskim getcie, a po ucieczce z niego w 1942 roku ukrywała się w Warszawie i Częstochowie, wywarł ogromny wpływ na jej dalsze życie i twórczość. Po wojnie zamieszkała w Warszawie. W 1946 wzięła udział w Wystawie Młodych Plastyków; związała się z Grupą Nowoczesnych. Dwa lata później uczestniczyła w krakowskiej I Wystawie Sztuki Nowoczesnej. Zbojkotowała doktrynę realizmu socjalistycznego. W 1955 roku wzięła udział w słynnej krakowskiej wystawie „Dziewięciu” (wraz z Tadeuszem Brzozowskim, Tadeuszem Kantorem, Jadwigą Maziarską, Jerzym Nowosielskim, i Jerzym Skarżyńskim) oraz w II i III edycji Wystawy Sztuki Nowoczesnej (Warszawa 1957, 1959). Wystawiała w warszawskiej Galerii Krzywe Koło, Zachęcie, warszawskim Muzeum Narodowym, krakowskiej Galerii Krzysztofory, Pałacu Sztuki, w nowojorskiej Galerii Hauser&Wirth, na festiwalach sztuki w Edynburgu, Monte Carlo i São Paulo. Wydała kilkanaście tomów poetyckich, m.in. „Ślad”, „Spoza granic mowy”, „Wszystkie ścieżki”, „Czas”. Była laureatką wielu nagród artystycznych, m.in. Nagrody Krytyki Artystycznej im. Cypriana Karola Norwida, Nagrody im. Jana Cybisa.

Erna Rosenstein podkreślała zawsze, że „malarstwo i poezja  jest czymś, co tkwi we mnie, ale jednocześnie mam uczucie, że jakieś rzeczy ze świata przepływają przeze mnie, a ja je tylko urealniam”. W początkowych okresach twórczości sięgała po motywy figuralne, malowała postacie z twarzami przypominającymi maski. Od lat 50. tworzyła abstrakcje o organicznych, skłębionych formach, fakturowe i pulsujące kolorem lub kompozycje mroczne i niepokojące, mające źródło w wojennej traumie. Sięgała po motywy fantastyczne i wyszukane wizualne metafory, nadające jej pracom niepowtarzalny, wręcz baśniowy klimat. Zawsze jej obrazy przypominają aurę i nastrój uprawianej przez artystkę poezji.

Malarka i poetka pragnęła ocalić, zachować po kobiecemu, ślady ludzkiego, kruchego życia, a zarazem dać świadectwo cudowności świata.  W twórczości zawarła osamotnienie, żal, rozpacz, gniew, ból, ale i nadzieję.

Wystawa czynna do 10 stycznia 2027 r.

Podaj dalej
Autor: Jerzy Brukwicki