Ukazał się kolejny numer publikacji Fundacj Ari Ari: NOTES #2/2025, czyli „Wielka mała historia Krajny i Pałuk”, zawierający zbiór artykułów i rozpraw wygłoszonych podczas pierwszej edycji Konferencji Regionalistów poświęconej dziejom Krajny i Pałuk – krainom na pograniczu Pomorza i Wielkopolski, która odbyła się w Kcyni w dniach 12 -13 czerwca 2025 r.
Program konferencji był różnorodny. Udział w niej wzięło 18 naukowców, badaczy i pasjonatów lokalnych dziejów, których zainteresowania historyczne są wynikiem osobistych przeżyć i doświadczeń. Ich wystąpienia dotyczyły m.in. etnografii (gwary i tańców pałuckich), biografii znanych Pałuczan i Krajan (Sędziwoja z Szubina, Świętosława z Bożejowic Orzelskiego, ks. prof. Szczęsnego Dettloffa), przeszłości miejscowości Srebrna Góra i Suchary, zabytków (kaplicy grobowej rodziny Busse na cmentarzu ewangelickim w Kcyni), sposobów germanizacji nazwisk mieszkańców Nakła nad Notecią w początkach XX w., czy też wydarzeń z najnowszej historii, jak katastrofa w kopalni soli w Wapnie 5 sierpnia 1977 r. oraz działalności Wyrzyskiej Kolei Powiatowej w latach 1895-2025. Okazało się, że historia lokalna, ograniczona nie tylko do wielkich wydarzeń z podręczników i znanych bitew zmieniających losy świata, stała się przedmiotem zaciekawienia i fascynacji współczesnych regionalistów i popularyzatorów miejscowej przeszłości i teraźniejszości, wydarzeń i osobliwości z nimi związanych.
We wstępie publikacji organizatorki konferencji: Monika Lis (Inicjatywa Lubasz z historią) i Justyna Makarewicz (Dźwiękowe Archiwum Kcyni) napisały: „Hasło, jakie przyświecało prelegentom jak i uczestnikom konferencji brzmiało: Wielka mała historia Krajny i Pałuk – wielka, bo wpływająca na tożsamość lokalną, mała – bo często bliska naszym rodzinom, tym, których znaliśmy. Te dwa pojęcia, choć pozornie sprzeczne, nie muszą się wykluczać. Subiektywizm w rozumieniu historii lokalnej jest jej siłą, czymś, co sprawia, że jest to historia bliska, istotna dla wielu osób, angażująca. Regionaliści mają przewagę nad badaczami szerszych obszarów, ponieważ mogą skupić się na detalach, takich jak historia pojedynczych budynków, czy losy konkretnych rodzin. Znajomość mieszkańców i lokalnych realiów ułatwia im docieranie do źródeł oraz budowanie relacji opartych na zaufaniu. Jednocześnie coraz częściej potrafią oni także osadzić lokalne dzieje w szerszym kontekście historycznym, co czyni ich badania jeszcze cenniejszymi. Doceniamy znaczenie i funkcje historii lokalnej, dbamy o to, by jak najwięcej osób dowiedziało się o Pałukach i Krajnie. Jednoczymy siły, by przekaz o istnieniu tych dwóch krain docierał do jak największego grona odbiorców”.
W publikacji „Wielka mała historia Krajny i Pałuk” ukazało się trzynaście tekstów wygłoszonych podczas czerwcowej konferencji autorstwa Kamili Czechowskiej, Katarzyny Grysińskiej-Jarmuły, Moniki Opioły-Cegiełki, Patrycji Szablewskiej, Agnieszki Wysockiej, Mirosława K. Binkowskiego, Jerzego Brukwickiego, Marka Chamoty, Henryka Duszyńskiego-Karabasza, Longina Graczyka, Jacka Jędrzejczaka, Jakuba Linetty i Marcina Lisieckiego.
