Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie opublikował w nakładzie 300 egz. jako 27. tom w serii „Biblioteka Zapomnianych Poetów” tom „Wierszy wybranych” Mieczysława Jastruna w wyborze i ze wstępem Iwony Smolki. Autorem projektu graficznego i wykonawcą składu jest Michał Kaczkowski.

Ze wstępu Iwony Smolki zatytułowanego „Mieczysław Jastrun – w odsłonach Czasu”:

Tego dnia niebo nad Krakowskim Przedmieściem w Warszawie było błękitne, bez jednej chmurki. Szedł z podniesioną głową i zobaczyłam wtedy najbardziej niebieskie oczy, które patrzyły na mnie, poznawały i nie poznawały jednocześnie. Był obecny i nieobecny, z głową zanurzoną w niebie. Zrozumiałam, że Mieczysław Jastrun, który się do mnie uśmiecha, jest tu i teraz, w roku 1979, i zarazem zupełnie gdzie indziej, w innym czasie i innej przestrzeni.

Był uosobieniem poezji, kimś, kto wiedział, że tylko poezja zbliża miejsca i czasy najodleglejsze od siebie.

(…)

I na zakończenie. Mój wybór wierszy jest bardzo osobisty. Nie chciałam przedstawić przekroju z całego poetyckiego dorobku Jastruna. Niepokoił mnie poeta historii i czasu, historiozofii i ontologii, wizji i faktów. Zapisana przez niego podwójność świata w złożonej strukturze czasu.

Nie ma tu poezji sięgającej do antyku, wierszy w kostiumie starożytnym, wierszy w kostiumie romantycznym, nie ma wierszy malarskich o sztuce. Zrezygnowałam z wierszy o domu, dziecku, o dorastaniu – pełnych czułości, ale niezbyt dobrych. Pozostał Mieczysław Jastrun – poeta dramatu, cierpienia, historii, wielkich wizji, niepokoju, pytań metafizycznych.

 

Mieczysław Jastrun urodził się w 1903 roku w Korolówce (dzisiejsza Ukraina). W 1923 roku zdał egzamin maturalny w Tarnowie. Studiował polonistykę, germanistykę i filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1925 roku debiutował jako poeta w „Skamandrze”. Był nauczycielem języka polskiego i propedeutyki filozofii w Kolbuszowej, w Brześciu nad Bugiem i w Łodzi. Publikował w „Skamandrze”, „Wiadomościach Literackich”, „Kamenie” i w „Ateneum”. Po wybuchu wojny przedostał się do Lwowa, a po zajęciu miasta przez Niemców wyjechał do Warszawy. Ukrywał się, brał udział w tajnym nauczaniu. Wiosną 1945 roku przeniósł się do Lublina, a jesienią wyjechał do Łodzi. W latach 1945-1949 był zastępca redaktora naczelnego tygodnika „Kuźnica”. Działał w Związku Literatów Polskich i Polskim PEN Clubie. W 1976 roku został sygnatariuszem „Memoriału 101” przeciwko zmianom w Konstytucji. Zmarł w Warszawie w 1983 roku.

Jest autorem tomów poetyckich, z których dokonano wyboru, opowieści biograficznych o Adamie Mickiewiczu i Janie Kochanowskim, esejów, dzienników i wspomnień.

Tłumaczył wiersze Rainera Marii Rilkego, Fryderyka Holderlina i Aleksandra Puszkina. Był też edytorem pism Cypriana Norwida, Leopolda Staffa, Charlesa Baudelaire’a i innych.

 

Biblioteka Zapomnianych Poetów

 Żeby odnaleźć zapomnianych poetów trzeba lubić buszowanie: po katalogach bibliotecznych, po półkach antykwariatów i składach makulatury. Trzeba też zdać się na intuicję. W odkrywaniu zapomnianych poetów nie ma przecież metody, a jest ich legion.

Dziewiętnastowiecznym poetom oddali sprawiedliwość autorzy dwóch antologii: Julian Tuwim i Paweł Hertz. Piszący w dwudziestoleciu międzywojennym znaleźli się w antologii Seweryna Pollaka i Ryszarda Matuszewskiego. Są jeszcze inne ciekawe zbiory: poetów polsko-żydowskich (Eugenia Prokop-Janiec), poezji wojennej (Jana Szczawieja).

Wszystkie one mogą być przewodnikami po obszarach zapomnienia, bardzo przecież rozległych. Są tam poeci w swoim czasie w miarę nawet znani, lecz później, wraz ze zmianą gustów literackich, odtrąceni. Są tacy, którzy po wydaniu jednego, czy dwóch tomików zniknęli, nieraz do tego stopnia, że trudno dziś odnaleźć ślady ich biografii.
Czy warto szukać zapomnianych poetów? Pozwolę sobie przypomnieć jedno nazwisko odkrytego poety: Cyprian Norwid. Można powiedzieć, że jest to przypadek wyjątkowy. To prawda, takie odkrycia zdarzają się raz na sto lat, a może rzadziej. Ale i w skromnym dorobku poetów nie tej klasy znajdziemy garść, albo kilka garści wierszy wybitnych, zachwycających, wartych ocalenia, czy po prostu trafiających do naszej wrażliwości. Niekiedy warto nawet granicę tej naszej świadomości przekroczyć, by poczuć zapach innej epoki. To takie ćwiczenie z empatii.

I jeszcze jedno. Pomyślmy, ilu z nas, należących do wspólnoty piszących-czytających jest poetami jeszcze niepoznanymi. A niepoznani są obywatelami tej samej ojczyzny, co zapomniani.

Biblioteka Zapomnianych Poetów ma swoje plany, kolejka oczekujących na swój tomik jest długa. Najważniejsza jest zawsz determinacja odkrywcy. Między nim i poetą powstaje szczególna więź, klimat któremu jak wiem, ulegają czytelnicy.

Piotr Mitzner, redaktor serii „Biblioteka Zapomnianych Poetów”

Dotychczas w ramach serii „Biblioteka Zapomnianych Poetów” ukazały się:

1. Jan Śpiewak, Wybór wierszy, Lublin 2012.
2. Czesław Janczarski, Wiersze wybrane, Lublin 2012.
3. Olga Daukszta, Wiersze wybrane, Lublin 2013.
4. Stefan Pomer, Wiersze wybrane, Lublin 2013.
5. Stanisław Piętak, Wiersze wybrane, Lublin 2014.
6. Arnold Słucki, Wiersze wybrane, Lublin 2014.
7. Światopełk Karpiński, Wiersze wybrane, Lublin 2015.
8. Elżbieta Szemplińska, Wiersze wybrane, Lublin 2015.
9. Stanisław (Jehoszua) Wygodzki, Wiersze wybrane, Lublin 2016.
10. Władysław Chodasiewicz, Powrót Orfeusza, Lublin 2016.
11. Bogdan Ostromęcki, Wiersze wybrane, Lublin 2017.
12. Julian Wołoszynowski, Wiersze wybrane, Lublin 2017.
13. Włodzimierz Słobodnik, Sen, że jestem, Lublin 2018.
14. Anna Pogonowska, Wiersze (nie)zapomniane, Lublin 2018.
15. Anna Zelenay, Wiersze wybrane, Lublin 2019.
16. Jerzy Zagórski, Wiersze wybrane, Lublin 2019.
17. Irena Tuwim, Wiersz o najważniejszym wierszu, Lublin 2020.
18. Zygmunt Radek, Poezje wybrane, Lublin 2020.
19. Lucjan Szenwald, Wiersze wybrane, Lublin 2021.
20. Henryka Łazowertówna, Słowa roztarte w powietrzu, Lublin 2021.
21. Tadeusz Hollender, Wiersze wybrane, Lublin 2022.
22. Albin Dziekoński, Wiersze wybrane, Lublin 2022.
23. Izabela Gelbard (por. Czajka), Pieśni żałobne getta, Lublin 2023.
24. Szkoła Czechowicza, Antologia, Lublin 2023.
25. Leonard Podhorski-Okołów, Wiersze wybrane, Lublin 2024.

 

Bezpłatne egzemplarze „Wierszy wybranych” Mieczysława Jastruna dostępne są w Centrum Informacji Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” przy ul. Grodzkiej 21 w Lublinie.