Oddany do użytku w 1980 roku największy budynek w Polsce przeznaczony na księgarnię, czyli gmach dawnego Centralnego Domu Handlowego Dom Książki Universus przy ul. Belwederskiej 20/22 w Warszawie został właśnie wpisany do rejestru zabytków.
Jak przekazał „Tygodnik Warszawa”, stołeczny dodatek do „Gazety Wyborczej” z 11 lipca w artykule Tomasza Urzykowskiego zatytułowanym „Brutalistyczny gmach został zabytkiem” – „o podjęciu decyzji w tej sprawie poinformował Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków”, a także, że „umieszczenie tego gmachu w rejestrze zabytków oznacza objęcie go ścisłą ochroną i wyklucza rozbiórkę”, na którą się zaniosło w 2013 roku, gdy jego właściciel – firma Selko Industries – planował zburzenie i budowę w tym miejscu 55-metrowego wieżowca.
Budynek został wzniesiony w latach 1975-1980 według projektu Leszka Sołonowicza (główny projektant) we współpracy z architektami Ryszardem Lisiewiczem i Arkadiuszem Sitarskim (projektanci bryły budynku) oraz artystą plastykiem Włodzimierzem Kaczmarzykiem (projektant wnętrza) i mieścił dawniej księgarnię, a obecnie pełni funkcje biurowe. Zdobył tytuł Mister Warszawy roku 1980 jako najlepsza realizacja tamtych czasów. Funkcję wielopoziomowej księgarni pełnił do czasów transformacji ustrojowej lat 90., a po tamtym czasie jego przeznaczenie zmieniło się na budynek biurowy.
Dom Książki Universus został oparty na stalowej konstrukcji, umożliwiającej swobodną aranżację przestrzeni wewnątrz budynku, co jest spełnieniem jednego z punktów architektury nowoczesnej Le Corbusiera. Elewacja budynku została wyłożona szarym kamieniem – granitem, którego surowy charakter, a także charakterystyczna, asymetryczna rozczłonkowana bryła z cofniętym parterem i geometryczną formą wpisują budynek w nurt brutalizmu, a konkretnie w jego japoński nurt. Bryła budynku została wykończona aluminiowym detalem, z którego wykonano również stropy budynku. Cechą charakterystyczną obiektu są również duże powierzchnie przeszkleń, które umożliwiały funkcję wystawienniczą (ekspozycja ulokowanych książek) oraz w nocy emanowały światłem na zewnątrz, dodając całości lekkości.
Kubatura budynku stanowi 23000 m³ a powierzchnia użytkowa – 4000 m². Wnętrza księgarni były bardzo rozległe i zostały podzielone tematycznie, wszystko wykończone było drewnem, kamieniem i aluminium, a całości efektu dopełniały ozdobne lampy, pasujące stylowo do czasów, w których powstały.
W „Tygodniku Warszawa” czytamy, że Marcin Dawidowicz, wojewódzki konserwator zabytków, stwierdził w uzasadnieniu decyzji o wpisie do rejestru: „z uwagi na fakt, iż to jednostkowa realizacja, nieznajdująca bezpośrednich analogii w architekturze stolicy, jego identyfikacja stylowa wymaga odwołania do najważniejszych osiągnięć projektowych architekta Leszka Sołonowicza, obok takich realizacji jak warszawski hotel Victoria czy Studencki Dom Kultury ‘Stodoła’”.
