Tygodnik „Polityka” w edycji z 1 stycznia poinformował, że przygotowywane jest wspomnienie o Marianie Turskim. Czytamy, że „ta książka zaczęła powstawać jeszcze za życia wieloletniego redaktora ‘Polityki’. Andrzej Brzeziecki spotykał się z Marianem Turskim regularnie, a początkowym celem miała być po prostu 100. rocznica urodzin bohatera, który jednak zmarł w wieku 98 lat w lutym 2025 roku. Dopiero na potrzeby tej książki nasz redakcyjny kolega odsłonił więcej szczegółów ze swego fascynującego życia. Ze szczerością i pokorą. Nie chciał stawiać sobie pomnika”.
Marian Turski – ocalały z Holocaustu. Był historykiem, dziennikarzem i działaczem społecznym. Urodził się w 1926 roku. Od 1940 roku jako osadzony przebywał w getcie łódzkim, w latach 1944–1945 był więźniem KL Auschwitz-Birkenau. Przeżył marsz śmierci z Auschwitz do Wodzisławia Śląskiego, następnie był więziony w KL Buchenwald. W okresie PRL działacz organizacji komunistycznych i pracownik instytucji państwowych. W latach 1956-1957 zastępca redaktora naczelnego „Sztandaru Młodych”. Od 1957 roku publicysta, a w latach 1958-2025 kierownik działu historycznego „Polityki”. Członek (1995-2025), wiceprzewodniczący (1995-1999; ponownie 2011-2025) i przewodniczący (1999-2011) Zarządu Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Członek Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej i Rady Stowarzyszenia prowadzącego Dom Konferencji w Wannsee. W latach 2009-2025 przewodniczący Rady Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. W 2021 został wybrany na stanowisko przewodniczącego Międzynarodowego Komitetu Oświęcimskiego.
Marian Turski 27 stycznia 2020 roku podczas 75. rocznicy wyzwolenia Auschwitz apelował, aby ludzie nie byli obojętni na kłamstwa historyczne i dyskryminowanie mniejszości. Przypomniał słowa: „Auschwitz nie spadło z nieba”. Jego słowa obiegły cały świat.
Powiedział dalej: „I to chciałbym powiedzieć mojej córce, to chciałbym powiedzieć moim wnukom. Rówieśnikom mojej córki, moich wnuków, gdziekolwiek mieszkają: w Polsce, w Izraelu, w Ameryce, w Europie Zachodniej, w Europie Wschodniej. To bardzo ważne. Nie bądźcie obojętni, kiedy widzicie, że przeszłość jest naciągana do aktualnych potrzeb polityki. Nie bądźcie obojętni, kiedy jakakolwiek mniejszość jest dyskryminowana. Istotą demokracji jest to, że większość rządzi, ale demokracja na tym polega, że prawa mniejszości muszą być chronione. Nie bądźcie obojętni, kiedy jakakolwiek władza narusza przyjęte umowy społeczne, już istniejące. Bądźcie wierni temu przykazaniu. Jedenaste przykazanie: »Nie bądź obojętny!«. Bo jeżeli będziecie obojętni – to nawet się nie obejrzycie jak na was, na waszych potomków jakiś Auschwitz nagle spadnie z nieba”.
Był przewodniczącym jury Nagród Historycznych POLITYKI, którym w 2025 roku nadano jego imię.
Nagrody Historyczne „Polityki” im. Mariana Turskiego za rok 2025
Zmarł 18 lutego 2025 roku w Warszawie w wieku 98 lat. Jego pogrzeb odbył się 23 lutego 2025 roku na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie.
Andrzej Brzeziecki (ur. 1978) – historyk, dziennikarz i publicysta. Absolwent Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 2002-2008 redaktor „Tygodnika Powszechnego”. Współpracownik miesięcznika „Znak”. Publikuje także w „Polityce”, „Gazecie Wyborczej” i „Newsweeku”. Autor i współautor książek reporterskich, m.in. „Armenia. Karawany śmierc” i, „Łukaszenka. Niedoszły car Rosji” (obie wraz z Małgorzatą Nocuń), „Tadeusz Mazowiecki. Biografia naszego premiera”, „Czerniawski. Polak, który oszukał Hitlera”. W 2016 roku był laureatem Nagrody im. Jerzego Turowicza.
