Jednolita cena książki, ograniczenie rabatów i obowiązkowe raportowanie sprzedaży – to na tych trzech filarach ma opierać się zapowiedziana 13 listopada 2025 roku przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ustawa o ochronie rynku książki. Podczas debaty na Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie zorganizowanej przez Polską Izbę Książki przedstawiciele wydawców, sprzedawców detalicznych i autorów po raz kolejny starli się o to, czy regulacja uratuje rynek. W dyskusji, którą moderował Jerzy Kisielewski, uczestniczyli: Sonia Draga (prezeska Federacji Wydawców Europejskich, wydawnictwo Sonia Draga), Bogdan Szymanik (wydawnictwo BoSz), Marek Dobrowolski (wydawnictwo Nasza Księgarnia) oraz Marcin Olczykowski (Tantis.pl). Aktywnym uczestnikiem debaty był także Łukasz Zych (Najlepsza Księgarnia) – jako przedstawiciel Zespołu ds. pola literackiego przy MKiDN. Choć środowisko spodziewało się, że podczas majowych targów resort kultury przedstawi projekt ustawy, dokument nie ujrzał światła dziennego. Nie oznaczało to jednak braku emocji. – Zamiarem naszego spotkania jest porozmawianie o projekcie regulacji zaproponowanym przez rządzących. Z różnych powodów tego projektu nie mamy. Ale jego brak nie uzdrowił jakoś dziwnie tego rynku. Nadal mamy swoje określone problemy, które w niektórych przypadkach nawet się pogłębiają – podkreślił na wstępie Grzegorz Majerowicz, prezes PIK. Jedną z najbardziej zaangażowanych zwolenniczek regulacji jest Sonia Draga. Jej zdaniem doświadczenia większości europejskich rynków pokazują, że ochrona ceny książki sprzyja różnorodności oferty i wzmacnia stacjonarne księgarnie: – Tam, gdzie wprowadzono ustawę, małe biznesy, małe wydawnictwa i niezależne księgarnie mają lepsze warunki do funkcjonowania i przetrwania. Tam, gdzie nie ma regulacji, rynek się monopolizuje. Sonia Draga przywołała przykład Wielkiej Brytanii, gdzie po likwidacji systemu stałych cen książek dominującą pozycję zdobył Amazon. Zwróciła uwagę, że Polska wyróżnia się na tle Europy bardzo dużym udziałem sprzedaży książek przez internet, sięgającym nawet 60 proc. W wielu krajach europejskich podobny poziom sprzedaży online występował jedynie podczas pandemii, natomiast później czytelnicy wrócili do zakupów w księgarniach stacjonarnych. Obecnie internet odpowiada tam zwykle za 30–40 proc. sprzedaży książek. – Natomiast polscy konsumenci przyzwyczaili się do poszukiwania najniższych cen w internecie – mówiła prezeska FEP. – Często zdarza się, że osoba oglądająca książkę w księgarni od razu sprawdza w telefonie, gdzie może kupić ją taniej online. To jest niestety polski ewenement. Jak wskazała, Polska wyróżnia się także na tle innych krajów dużą liczbą wydarzeń literackich, takich jak festiwale, targi czy kiermasze książek. W jej ocenie wynika to częściowo z malejącej liczby księgarń. W wielu miejscowościach zostały one zlikwidowane z powodów ekonomicznych, dlatego czytelnicy szukają informacji o nowościach wydawniczych i życiu literackim właśnie podczas takich wydarzeń. Przejmują one rolę, którą wcześniej pełniły lokalne księgarnie. Zdecydowane stanowisko przedstawił wydawca i księgarz Bogdan Szymanik. W jego ocenie problem polskiego rynku polega na wyniszczającej wojnie rabatowej. Jako przykłady podał upadłości kolejnych podmiotów dystrybucyjnych oraz wieloletni proces likwidacji księgarń: – Ponad tysiąc księgarń padło w ostatnich kilkunastu latach. Mamy ponad tysiąc miast i miasteczek, gdzie nie ma żadnej księgarni. Zdaniem Bogdana Szymanika …