Główny Urząd Statystyczny przeprowadził badanie uczestnictwa ludności w kulturze w 2024 roku. Poprzednie przeprowadzone było w 2019 roku. Efektem badania jest udostępniony pod koniec grudnia 2025 roku raport „Uczestnictwo ludności w kulturze”. Badanie to, oparte na modułowym badaniu gospodarstw domowych, stanowi ważne źródło danych o zaangażowaniu Polaków w życie kulturalne, ze szczególnym uwzględnieniem czytelnictwa książek i prasy oraz wydatków na kulturę. Wyniki pokazują jednocześnie stabilność pewnych zachowań kulturowych i głębokie zmiany strukturalne, wynikające głównie z transformacji cyfrowej. Jak wynika z raportu, książka pozostaje ważnym elementem uczestnictwa w kulturze. Czytelnictwo książek utrzymuje się na stabilnym poziomie, z lekką tendencją wzrostową: w 2024 roku 59,7 proc. osób przeczytało lub odsłuchało co najmniej jedną książkę (2019 roku: 58,2 proc.). Zdecydowanie wyższy odsetek czytających i odsłuchujących książki odnotowano wśród kobiet niż mężczyzn (70,8 proc. wobec 47,5 proc.). Czytanie książek drukowanych deklarowało 56,7 proc. osób (55 proc. w 2019 roku). Rośnie rola formatów cyfrowych: po pozycje w wersji cyfrowej sięgało 17,1 proc. badanych (15,1 proc. w 2019 roku). Najwyższy odsetek osób, które przeczytały lub odsłuchały co najmniej jedną książkę odnotowano w grupie wiekowej 15–24 lata – 78,3 proc., a najniższy wśród osób w wieku 65 lat i więcej – 53,8 proc. (w 2019 roku odpowiednio: 76,3 proc. i 54,1 proc.). Jak wskazują badacze, w przypadku osób starszych ten relatywnie najniższy odsetek czytelników może mieć związek z problemami ze wzrokiem czy ogólnym stanem zdrowia. Ważną rolę odgrywa też dostępność – nie każdy senior ma łatwy dostęp do bibliotek, księgarni czy urządzeń umożliwiających czytanie cyfrowe. Najwyższy odsetek czytających książki zanotowano w gospodarstwach domowych pracowników na stanowiskach nierobotniczych (69,9 proc.), a najniższy – w gospodarstwach domowych rolników (34,8 proc.). Źródłem przeczytanych czy odsłuchanych książek był przede wszystkim własny księgozbiór – tak zadeklarowało 26,5 proc. osób, a następnie księgarnie/targi książki/kiermasze/ inne punkty handlowe (21,4 proc.) czy biblioteki (20,8 proc.). To ostatnie źródło było szczególnie popularne wśród grupy wiekowej 15–24 lata (55,8 proc.). W tej grupie istotnym źródłem był także internet (dla 33,6 proc. osób), choć nie skazano dokładnie, czy chodzi np. o internetowe zakupy, czy streaming, czy jeszcze inne internetowe źródło. Dla osób w wieku 25–34 lata najczęściej wskazywanym źródłem przeczytanych książek były księgarnie/targi książki/kiermasze/inne punkty handlowe (28,2 proc.), a dla osób w wieku 65 lat i więcej własny księgozbiór (27,2 proc.) oraz znajomi/sąsiedzi/rodzina (20,2 proc.). W 2024 roku czytane lub odsłuchiwane były przede wszystkim książki z dziedziny literatury pięknej (39,4 proc.; w 2019 roku – 37,4 proc.), popularnonaukowej (14,1 proc.; w 2019 roku – 11,2 proc.) oraz fachowej, zawodowej (13,7 proc; w 2019 roku – 11,5 proc.). Pozycje z literatury pięknej częściej były wybierane przez kobiety (54,5 proc.), osoby z wyższym wykształceniem (53,2 proc.) i osoby w wieku 15–24 lata (47,4 proc.). W pozostałych grupach – wśród mężczyzn, osób z innym niż wyższe wykształceniem, w ramach innych grup wiekowych – beletrystyka miała większy udział niż pozostałe rodzaje literatury. Także niezależnie od miejsca zamieszkania czytanie beletrystyki było najpopularniejszym rodzajem literatury – 43,7 proc. mieszkańców miast i 32,3 proc. wsi czytało literaturę piękną. Preferencje w tym zakresie nie zmieniły się – w 2019 roku także w największym stopniu czytane były książki beletrystyczne (37,4 proc.). Poza beletrystyką najczęściej sięgano po literaturę popularnonaukową (14,1 proc.; w 2019 roku 11,2 proc.) czy fachową, zawodową (13,7 proc.; w 2019 roku 11,5 proc.). Najmniej wskazań dotyczyło wydawnictw encyklopedyczno-poradnikowych (6,3 proc.; w 2019 roku – 7,5 proc.). Więcej mężczyzn niż kobiet czytało literaturę fachową i zawodową (15,9 proc. wobec 11,7 proc.), wydawnictwa naukowe (10,9 proc. wobec 9 proc.) i popularnonaukowe (odpowiednio 14,6 proc. i 13,6 proc.), natomiast więcej kobiet niż mężczyzn czytało wydawnictwa encyklopedyczno-poradnikowe (7,1 proc. wobec 5,4 proc. mężczyzn), podobnie jak wspomnianą wcześniej beletrystykę. Większość (52 proc.) osób, które przeczytały przynajmniej jedną książkę w 2024 roku, deklarowała czytanie dla przyjemności, w tym 20,6 proc. od 1 do 3 książek w ciągu roku, a 14 proc. od 4 do 7 książek. Co dziesiąta osoba przeczytała 13 i więcej książek, czyli średnio jedną na miesiąc. W celach zawodowych oraz w celach związanych z nauką (niezwiązanych z lekturą) przeczytało lub odsłuchało książki po 16,1 proc. osób. Najniższy odsetek dotyczył osób deklarujących przeczytanie lub odsłuchanie książki związanej z nauką (lektura) – 12,9 proc. Przeczytanie lub odsłuchanie książki dla przyjemności było częściej deklarowane przez kobiety (63,2 proc.) niż mężczyzn (39,7 proc.), osoby z wyższym wykształceniem (72,7 proc.) niż posiadające inne wykształcenie (średnie – 53 proc.; zasadnicze – 28,1 proc.; gimnazjalne, podstawowe i bez wykształcenia – 44,5 proc.) oraz osoby młodsze (w wieku 15–24 lata – 59,5 proc.) niż starsze (w wieku 25–34 lata – 54,54 proc.; w wieku 35–49 – 50,5 proc.; w wieku 50–64 – 51,9 proc. i w wieku 65 lat i więcej – 49 proc.). Czytanie dla przyjemności częściej deklarowali mieszkańcy miast (59,9 proc.) niż wsi (39,1 proc.). 40,3 proc. osób deklarowało, że w ogóle nie czytało lub nie słuchało książek w celach zawodowych. Tylko co szósta osoba (16,1 proc.) przeczytała książki w tym celu (14,9 proc. kobiet i 17,5 proc. mężczyzn). Najwyższy odsetek czytających książki z powodów zawodowych był wśród osób z wykształceniem wyższym (39,5 proc.) oraz osób w wieku 25–34 lata (26,6 proc.), a także w wieku 35–49 lat (22,6 proc.). Czytanie w celach zawodowych częściej deklarowali mieszkańcy miast (20,4 proc.) niż wsi (9,2 proc.). W 2024 roku 43,1 proc. osób deklarowało, że nie przeczytało lub nie odsłuchało żadnej książki w celu związanym z nauką (lektura). Czytelnictwo takich pozycji dotyczy – co oczywiste – przede wszystkim ludzi w wieku 15– 24 lata – 66,2 proc. Ponad 39 proc. czytelników deklarowało, że nie przeczytało lub nie odsłuchało żadnej książki w celu nauki (ale niezwiązanym z czytaniem lektur). Czytanie takich pozycji, podobnie jak w przypadku czytelnictwa związanego z lekturami, dotyczyło w przeważającej mierze osób młodych w wieku 15–24 lata (47,4 proc.), a także osób z wykształceniem pozostałym, w tym podstawowym (27,6 proc.), a także …