23 i 24 września w Warszawie odbyła się konferencja podsumowująca drugą i zapowiadająca trzecią edycję Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa. Gospodarzem obrad, paneli, prezentacji i wykładów było Ursynowskie Centrum Kultury Alternatywy. Ponad 10 lat temu Obywatelskie Forum Dostępu do Książek założone przez Beatę Chmiel, Beatę Stasińską i Tomasza Piątka wystosowało list do premiera rządu w obronie bibliotek, podpisany przez ponad 2 tys. pisarzy, bibliotekarzy i czytelników, dając tym początek programowi, który przetrwał kolejnych ministrów różnych opcji politycznych. Na briefingu prasowym i otwarciu konferencji, która odbywała się pod tytułem „Czytanie ma tylko dobre strony”, ministra kultury Marta Cienkowska i podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka, czyli przedstawicielki głównych operatorów programu, zaprezentowały NPRCz 2.0 w liczbach. Szefowa resortu kultury podkreśliła, że jest to największy, całościowy program na rzecz czytelnictwa w Polsce. W latach 2021–2025 wydano ponad 1 mld zł na cele programowe NPRCZ, do 2500 bibliotek publicznych i dziesiątek tysięcy szkół trafiły nowości wydawnicze, w sumie ponad 13 mln książek, zmodernizowano i wybudowano nowe biblioteki oraz zorganizowano tysiące szkoleń, warsztatów i innych akcji, w których bibliotekarze i wszyscy inni zaangażowani w program podnosili swoje kompetencje. Po tym wprowadzeniu prawdziwie inspirujący wykład pt. „Dlaczego wierzę w literaturę?” wygłosił Michał Nogaś. O efekcie NPRCz 2.0 z perspektywy operatorów mówili Mateusz Adamkowski z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dr Grzegorz Jankowicz, dyrektor Instytutu Książki, dr Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, Robert Piaskowski, dyrektor Narodowego Centrum Kultury, oraz Emilia Różycka z Wydziału Podstaw Programowych MEN. Moderatorką dyskusji była Olga Napiontek, wiceprezeska zarządu Fundacji Civis Polonus. Dyrektor Tomasz Makowski podkreślał, że prawie połowa środków na zakupy do bibliotek pochodziła od samorządów i była to rekordowa kwota wydana w programie na taki cel. Ogłosił też, że w wyniku połączenia katalogów różnych bibliotek w roku 2025 wyszukiwano książek ponad miliard razy, co jest w tej branży rekordem. Każdy z mówców wychwalał sukcesy NPRCz 2.0, podkreślając, że program był demokratyczny i objął wszystkie grupy społeczne. Kolejny panel poświęcony był efektom NPRCz 2.0 z perspektywy beneficjentów, czyli jak program przełożył się na realne zmiany w ich społecznościach: na rozwój infrastruktury, poszerzenie oferty czytelniczej i edukacyjnej oraz budowanie trwałych partnerstw. W panelu wzięli udział: Tomasz Siniew, dyrektor Łubniańskiego Ośrodka Kultury, który przyjechał na konferencję bibliobusem, Pola Rożek, przedstawicielka tutorów w konkursie Blisko Biblioteka, Małgorzata Grupińska-Bis z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Poznaniu, Marcelina Halaś z Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kamiennej Górze oraz Ewa Janikowska z przedszkola numer 143 w Warszawie. Moderatorem była Monika Piórecka z Biblioteki Publicznej Gminy Kozienice. Chwalono program Blisko i postulowano kontynuację programu NPRCz, jako NPRCZ 3.0. Kolejny panel miał zagadkowy tytuł „Pierogi kontra poezja. Badacze o czytelnictwie i jego przyszłości”. Prowadzący konferencję dziennikarz i krytyk literacki Szymon Kloska zauważył, że dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury jest jednocześnie przedstawicielką wydawnictwa, które ma największe sukcesy w wydaniu poezji w Polsce. W panelu udział wzięli Magdalena Kopczyńska-Zych, radca do spraw wdrożenia polityki kulturalnej w Departamencie Mecenatu Państwa MKiDN, prof. Roman Chymkowski, kierownik badań czytelnictwa BN, dr Katarzyna Nowicka, dyrektorka Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Zagórów, Jan Oleszczuk-Zygmuntowski z zarządu Stowarzyszenia Polska Sieć Ekonomii, Grażyna Pol, kierowniczka działu badań i analiz NCK, oraz Miranda Zarzycka z Warszawskiego Obserwatorium Kultury, a moderatorem była Agnieszka Bąk z IPSOS Polska. Pretekstem do tytułu panelu był zestaw, który zabrał ze sobą w kosmos Sławosz Uznański; obok pierogów były to dwa wiersze noblistki Wisławy Szymborskiej „Radość pisania” i „Sto pociech”. I, co podkreślali organizatorzy, nie wiersze wzbudziły uwagę mediów, a pierogi. Prof. Chymkowski zaznaczył, że wśród całej społeczności czytających w Polsce, a jest to około 40 proc. społeczeństwa, połowa podkreśla rolę książki jako inicjującej interakcję z drugim człowiekiem oraz jako ważnego elementu spójności społecznej. W 2024 roku 5,4 mln czytelników wypożyczyło na zewnątrz 98,8 mln woluminów księgozbioru. W ponad 177 tys. wydarzeniach organizowanych w bibliotekach wzięło udział ponad 6 mln osób, czyli więcej niż czytelników bibliotek. Bardzo ciekawe wystąpienie z punktu widzenia czynników ekonomicznych miał Jan Oleszczuk-Zygmuntowski, który postawił śmiałą, ale wcale nie pozbawioną racji tezę, że największym beneficjentem programu NPRCZ są firmy… dystrybuujące książki! Jego wystąpienie było ważnym głosem w trwającej od wielu lat na polskim rynku dyskusji o stałej cenie książki. Po przerwie obiadowej starano się odpowiedzieć na pytania, dlaczego czytelnictwo jest ważne dla lokalnych społeczności? Jak wykorzystać potencjał bibliotek? W tej dyskusji moderatorką była prezeska Fundacji Powszechnego Czytania Maria Deskur, a głos zabrali: Adrianna Walendziak z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie, Magdalena Krupa, starosta Powiatu Strzeleńskiego, i Stanisław Jastrzębski, wójt gminy Długosiodło, a jednocześnie …