Czy ktoś pamięta, czym kończy się „Żegnaj, laleczko” Raymon­da Chandlera? Albo jak Dashiell Hammett zamknął swego „Soko­ła maltańskiego”? Czy też jak Rex Stout żegnał się w każdym tomie z czytelnikami? Wszyscy mieli je­den sposób: krótko i zdecydowanie – kropką po ostatnim zdaniu. Cza­sem wydawca wstawiał „The end” – „Tu się kończy ballada, wszystko już w pień wycięte”, jak śpiewał Tade­usz Chyła. I dodawał, że żadnej pu­enty też nie należy oczekiwać, „bo w morderczym zapędzie kneź puen­tę też urżnął”. Przypomina mi się ta ballada, gdy odkładam kolejną powieść kry­minalną po jej lekturze. W ostat­nich miesiącach miałem do czy­nienia z nadzwyczajną ich liczbą – kandydaci do nagrody Wielkiego Kalibru stanęli gromadnie. I bodaj każdy z nich uznał, że kropka ja­ko finał narracji to coś niedopusz­czalnego, trzeba jeszcze coś dodać, jakąś puentę może, a na pewno po­dziękowania, kilka słów o moty­wach, metodzie pisarskiej, nowych pomysłach, nawet rozszyfrować bo­haterów. Uściślić to, co być może nie zmieściło się w dedykacjach, i dopo­wiedzieć przekaz zawarty w …