Według statystyki Biblioteki Narodowej, w roku 2022 wydawcy przekazali do Narodowej Książnicy 32 408 książek opublikowanych w formie papierowej. Jest to o 1549 tytułów i 5 proc. mniej niż w roku 2021. Wielkość produkcji wydawniczej wypada wyraźnie poniżej średniej dla ostatniej dekady – czytamy w 75. numerze rocznika „Ruch wydawniczy w liczbach”. 32 tysiące tytułów wygląda skromnie przy ponad 36 tys. odnotowanych w roku 2019, ale jest to wielkość zbliżona do tych, z którymi mieliśmy do czynienia w roku 2016 czy 2018. W zeszłym roku było znacznie mniej książek naukowych, odnotowano z kolei wzrost książek literackich. Podstawę prezentowanych obliczeń stanowią otrzymywane przez Bibliotekę Narodową egzemplarze obowiązkowe, czyli egzemplarze publikacji, które – zgodnie z obowiązującymi przepisami – są przekazywane przez wydawców do Narodowej Książnicy. Więcej pozycji książkowych niż w Polsce wydano w: Wielkiej Brytanii (167 267 tytułów), Rosji (108 460), we Francji (88 016), we Włoszech (81 892), w Niemczech (71 640), Hiszpanii (64 645), a mniej – w Danii (18 220), na Węgrzech (17 150), w Ukrainie (17 000), w Czechach (14 134), w Serbii (12 807), Szwajcarii (12 508), Szwecji (11 622), Portugalii (10 857), Bułgarii (9922), Estonii (3152) i w Łotwie (2108). Spadki wydanych tytułów odnotowano m.in. we Francji (spadek o 7 proc.) i we Włoszech (wedle wstępnych obliczeń spadek o 2 proc). Wśród wydawców, którzy nadesłali największą liczbę tytułów w 2022 roku są: Helion (546), Egmont (462), Zielona Sowa (379), C.H. Beck (373), Wolters Kluwer (337) i Znak (318), HarperCollins (292), Dom Wydawniczy Rebis (291), Waneko (278), Ridero (277), WSiP (273), Wydawnictwo Poznańskie (267), Dressler Dublin/Olesiejuk (250), GW Foksal (249), Zaczytani (244), Prószyński Media (223), WN PWN (219) i Jedność (204). Czy w Polsce ukazuje się za dużo tytułów? W porównaniu z innymi krajami nie. W 2021 roku pod względem liczby publikowanych tytułów w relacji do wielkości populacji nasz kraj znalazł się na szarym końcu wśród uwzględnianych krajów Unii Europejskiej. Gorzej jest tylko w Niemczech, które w ostatnich latach notują spadki liczby wydawanych tytułów. Na pierwszym miejscu znajdują się niezmiennie Dania i Wielka Brytania. Trzecie miejsce należy do Estonii, a czwarte – do Serbii, kraju, który ma blisko sześciokrotnie mniejszą od Polski liczbę ludności (6,8 mln mieszkańców). Pierwszą piątkę zamykają Węgry. Rośnie liczba przekładów W 2022 roku 68 proc. książek przesłanych do Biblioteki Narodowej stanowiły teksty napisane w oryginale po polsku (spadek o 1 p.p. niż w poprzednim roku), przekłady z języka obcego na polski stanowiły 22 proc. całej produkcji wydawniczej (wzrost o 2 p.p.), po 3 proc. – książki napisane w języku obcym oraz takie, które łączyły polski i obcy. Wśród tłumaczeń z języka obcego na polski większość stanowią książki literackie. Stanowiły 58 proc. wszystkich przekładów. Językiem, z którego najczęściej dokonuje się przekładów, jest angielski (61 proc. wszystkich tłumaczeń, wzrost o 6 p.p.). Przekłady z francuskiego stanowią 10 proc. tego zbioru (wzrost o 1 p.p.), z niemieckiego – 6 proc. (spadek o 2 p.p.), z japońskiego – 5 proc. (spadek o 2 p.p.) i włoskiego – 4 proc. (wzrost o 2 p.p.). Wśród tłumaczeń na język obcy 34 proc. stanowiły książki naukowe, a 19 proc. – poradniki. Tłumaczenia takie to w 57 proc. przekłady na angielski, 11 proc. – na niemiecki, 10 proc. – na francuski i 6 proc. – na ukraiński. Kategorie tematyczne W 2022 roku odnotowano wzrost tekstów literackich o 4 p.p., stanowiły one w ubiegłym roku 34 proc. wszystkich książek. Z kolei o 4 p.p. spadł udział publikacji naukowych – do 24 proc. Najszybciej i najbardziej konsekwentnie rośnie liczba wydawanych w naszym kraju komiksów i literatury romansowo-obyczajowej. Z kolei istotny spadek widoczny jest w przypadku literatury dla młodzieży, podręczników, książek popularnonaukowych, fachowych i naukowych, literatury fantastycznej i książek dla dzieci. Książki literackie Na zbiór tekstów literackich w 2022 roku złożyło się 10 948 tytułów, o 627 więcej niż przed rokiem. I najwięcej w historii badań Biblioteki Narodowej. Zmalał udział literatury pięknej i to znacznie, bo aż o 5 p.p. Wzrósł za to udział literatury dla dzieci (o 3 p.p.), a także komiksów oraz dwóch gatunków literatury popularnej – literatury fantastycznej i romansowo-obyczajowej (w każdym przypadku wzrost o 1 p.p.). Kurczy się dział literatury dla młodzieży (o 2 p.p.), a zaczęły zyskiwać na znaczeniu także inne typy twórczości dla młodych ludzi – zwłaszcza przeznaczone dla nich komiksy, ale również poradniki oraz literatura typu Young Adult. Literatura piękna W 2022 roku naliczono 2600 książek zaliczanych do literatury pięknej. Największy zbiór w obrębie tej kategorii stanowią tomiki poetyckie (1685), ale mniej niż w roku 2021 (wtedy 1890). Jak zaznaczono, twórczość ta ma w dużej mierze charakter amatorski. Wśród wydawców, którzy opublikowali w 2022 roku najwięcej tytułów tego rodzaju, znajdziemy przede wszystkim wydawnictwa typu vanity press, czyli takie, w których to autor finansuje publikację książki. W roku 2022 były to: Ridero IT Publishing (127 tytułów), KryWaj Krystyna Wajda (48), Wydawnictwo Poligraf Karol Kuczyński (32) i Astrum (27). 10 proc. tomików poezji wydali sami autorzy, bez pomocy wydawnictw. Zbiór otrzymywanych przez Bibliotekę Narodową książek prozatorskich (powieści, nowel i opowiadań) o wysokich ambicjach artystycznych wyniósł 689, w 2021 – 685. Udział pozycji najnowszych – opublikowanych po raz pierwszy w XXI wieku - stanowił 56 proc. 24 proc. tworzyły książki z wieku XX, a 14 proc. – starsze. „Wygląda więc na to, że wydawnictwa w mniejszym stopniu niż w ostatnich kilku latach skłonne są publikować twórczość nowych polskich pisarzy. Ich uwaga przesuwa się w stronę polskiej i światowej klasyki” – skwitowano. Wśród książek należących do ambitnej prozy tłumaczonych z języków obcych na pierwszych miejscach znajdziemy przekłady z literatury amerykańskiej (17 proc.) i angielskiej (16 proc.). Ich przewaga nie jest jednak tak duża, jak to bywa w przypadku literatury popularnej. Znaczące miejsce zajmują także książki francuskie (13 proc.), rosyjskie (6 proc.) czy japońskie (4 proc.). Jest tu również pewien wybór utworów: czeskich, włoskich, portugalskich, irlandzkich, kanadyjskich, norweskich czy koreańskich (po 2 proc.). W sumie wśród ambitnych powieści i opowiadań z roku 2022 znajdziemy tłumaczenia z 55 różnych literatur. W zestawieniu autorów o największej liczbie opublikowanych w roku 2022 tytułów znaleźli się: Henryk Sienkiewicz (13), Fiodor Dostojewski (11), George Orwell (10), Jane Austen (8), Bolesław Prus (7), Erich Maria Remarque (5), Stefan Żeromski (5), Philip Roth (5), Marcel Proust (4), Bernard Cornwell (4), Charles Dickens (4), Tadeusz Borowski (4), Antoni Gołubiew (4), Oscar Wilde (4), Aldous Huxley (4), Christopher Macht (4). Wśród wydawnictw, które w roku 2022 opublikowały najwięcej książek tego typu także znajdziemy przede wszystkim oficyny koncentrujące uwagę na klasyce XIX i XX-wiecznej: MG (33), Books (31), Dom Wydawniczy Rebis (23), Państwowy Instytut Wydawniczy (22), Zysk i S-ka (21). Głównie książki najnowsze publikowały z kolei: Wydawnictwo Literackie (15 tytułów), Wydawnictwo Poznańskie (12), Znak (11), Grupa Wydawnicza Foksal (9), Czarne (8) i Bellona (8). Literatura romansowo-obyczajowa W roku 2022 Biblioteka Narodowa otrzymała 2284 tytułów książek należących do literatury romansowo-obyczajowej, Jest ich o 173 więcej niż w roku 2021 i aż o 694 więcej niż w kryzysowym 2020 roku. Jest to więc wynik rekordowy od początku badań. Do literatury polskiej należy 70 proc. książek romansowo- -obyczajowych i jej przewaga nad literaturą obcą w ostatnich latach wyraźnie się powiększa (w 2018 stanowiła 46 proc. książek tej kategorii, w 2021 – już 64 proc.). Wśród przekładów z języków obcych dominują tłumaczenia z literatury amerykańskiej (51 proc. tłumaczeń). Sporo tłumaczy się także powieści angielskich (18 proc.). Znaczący jest również udział tłumaczeń z literatury: australijskiej (4 proc.), kanadyjskiej (3 proc.), niemieckiej i irlandzkiej (po 2 proc.). W gronie pisarek tworzących powieści omawianego typu szczególnie wielką liczbą tytułów opublikowanych w roku 2022 wyróżniły się: Colleen Hoover (16), K. N. Haner (13), Joanna Jax (12), Agata Przybyłek (11), Karolina Wilczyńska (10), Laila Shukri (10), Diana Palmer (10), Danielle Steel (9) i Monika Liga (9). Wydawnictwa, które w 2022 roku wydały szczególnie wiele książek tego typu to: HarperCollins Polska (157), Zaczytani (145), Grupa Wydawnicza Dariusz Marszałek (145), Wydawnictwo Poznańskie (86), Wydawnictwo Kobiece (84), WasPos (77) i Prószyński Media (75). Literatura sensacyjno-kryminalna W roku 2022 odnotowano 848 tytułów należących do literatury sensacyjno-kryminalnej. Jest to liczba zdecydowanie wyższa niż w 2020 roku (wtedy 672 tytuły) i nieco wyższa niż w 2021 (799 tytułów). Po spadkach z lat 2018–2020 nastąpił więc powrót do tendencji wzrostowej. Ogromną większość opublikowanych w 2022 roku utworów sensacyjno-kryminalnych stanowiły książki, które powstały w XXI wieku (89 proc.). Niewielką część produkcji wydawniczej tego rodzaju tworzyła literatura z wieku XX (10 proc.). Wśród publikowanych w Polsce powieści omawianego typu utrzymała się przewaga literatury polskiej (54 proc. wszystkich książek sensacyjno-kryminalnych), jest ona jednak nieco mniejsza …