W piątek 13 marca, dwie godziny przed oficjalnym otwarciem Poznańskich Targów Książki 2026, odbył się panel z udziałem publiczności na temat wprowadzenia jednolitej ceny okładkowej na polskim rynku książki. W głównej mierze debata dotyczyła raportu ekonometrycznego pt. „Analiza symulacyjna wprowadzenia jednolitej ceny okładkowej na polskim rynku wydawniczym” przygotowanego na zlecenie Polskiej Izby Książki przez matematyka i ekonomistę, profesora SGH Michała Bernardelliego. Profesor jest specjalistą od zagadnień big data, metod predykcyjnych oraz optymalizacji. Debatę prowadził Grzegorz Majerowicz, po. prezesa Polskiej Izby Książki. Na scenie, obok niego, obecni byli: Agata Diduszko-Zyglewska – doradczyni Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego i przewodnicząca Zespołu ds. pola literackiego, Sonia Draga – prezeska Federacji Europejskich Wydawców, Renek Mendruń – doradca NielsenIQ BookData, szef panelu BookScan Polska, oraz Grzegorz Piątek – pisarz, przedstawiciel Unii Literackiej. Zdalnie w debacie uczestniczyli prof. Michał Bernardelli oraz Łukasz Zych – członek zarządu Głównego Stowarzyszenia Księgarzy Polskich, księgarz (Najlepsza Księgarnia, Warszawa). Jako pierwszy głos zabrał Michał Bernardelli, który przedstawił realia pracy nad raportem. Ekspert zaznaczył, że raport, choć poświęcony tylko kwestii regulacji ceny okładkowej książek, ma istotne znaczenie w przyszłej regulacji całego rynku i że sama zmiana ceny bez szerszych regulacji nie przyniesie żadnych efektów. Dane czerpał głównie z raportów Nielsena, dotyczyły one kilku milionów cen sprzedażowych książek. Aby dokonać predykcji funkcjonowania jednolitej ceny na rynku książki, raport najpierw musiał odpowiedzieć na dwa pytania: jak kształtuje się cena sprzedażowa książki od momentu wprowadzenia publikacji na rynek oraz jakie są okoliczności kształtujące tę cenę. Po pierwsze – cena widniejąca na okładce nie ma nic wspólnego z ceną pojawiającą się na paragonach w całym procesie sprzedaży, trwającym nieraz lata. Po drugie – zasadniczym czynnikiem wpływającym na cenę jest czas od premiery książki, każdego dnia może ona osiągać inną cenę. Innymi czynnikami kształtującymi cenę są: format wydawniczy, kategoria, polityka cenowa danego wydawnictwa oraz kilka innych aspektów wynikających z warunków gospodarczych naszego kraju. Biorąc te wszystkie dane pod uwagę, matematycznie rzecz biorąc, możliwe jest przeprowadzenie symulacji zastosowania jednolitej ceny rynkowej. Wyniki tych symulacji przedstawione są we wspomnianym raporcie, który jest dostępny w internecie pod adresem: https://tinyurl.com/yc8mdjcv. Prof. Bernardelli wyjaśnił, że nie jest to propozycja implementacji regulacji, rozwiązań prawnych czy ocena skutków wprowadzenia takiej regulacji, lecz jedynie wykazanie realności istnienia na rynku wydawniczym jednolitej ceny okładkowej, przy założeniu utrzymania podobnego poziomu dochodów wszystkich interesariuszy łańcucha dostaw książki, a zarazem braku podwyżek dla klienta indywidualnego. Istotne wyjaśnienia przedstawiła doradczyni z Ministerstwa Kultury, która powiedziała, że ów raport, plus wcześniejszy raport „Jeszcze książka nie zginęła?”, który na zlecenie Instytutu Książki przygotowała Polska Sieć Ekonomii, oraz prace ekspertów w różnych departamentach ministerialnych, są bazą do tworzenia projektu ustawy o regulacji rynku książki, na który wydaje się czekać cała branża. W trakcie spotkania można było zacząć wątpić, czy rzeczywiście cała? Ministerialna doradczyni zapowiedziała, że projekt będzie szeroko konsultowany ze wszystkimi zainteresowanymi. Główne założenia przyszłej …