Mimo trwającej wojny, zniszczeń od ostrzałów drukarni i księgarni, ukraiński rynek książki rozwija się i rośnie. Pojawiają się nowi autorzy, tytuły i przekłady, powstają księgarnie. Potwierdzają to statystyki, było to też widoczne po skali jednego z najważniejszych wydarzeń książkowych w kraju – festiwalu Arsenał Książkowy, który odbył się w Kijowie w końcu maja 2025. Wyraźny jest jest też polski akcent: oferta przekładów literatury polskiej w Ukrainie jest różnorodna i naprawdę bogata. Na początku czerwca Ukraiński Instytut Książki (UIK) zaprezentował raport o ukraińskiej branży książkowej za rok 2024. Mimo wszystko rynek rośnie – zarówno pod względem ilości, jak i jakości, chociaż wciąż nie osiągnął jeszcze poziomu z przedwojennego 2021 roku. Ile jest w Ukrainie wydawców? 22 kwietnia 2025 roku w Ukrainie został uruchomiony Państwowy Rejestr Wydawców, Producentów i Dystrybutorów Produkcji Wydawniczej, który dostępny jest online (https://publisher.mcsc.gov. ua/) i zawiera aktualne informacje na temat firm z branży książkowej prowadzących swoją działalność na terenie Ukrainy. Obecnie znajduje się w nim 8585 podmiotów, z czego 7301 to wydawnictwa, 4321 – producenci, 4465 – dystrybutorzy. W związku z wejściem w życie ustawy, która przewidywała stworzenie tego rejestru, oraz wdrożeniem nowego oprogramowania od listopada 2024 roku w Ukrainie tymczasowo zawieszono rejestrację nowych wydawnictw, księgarni i drukarni. I z tego powodu, według danych Państwowego Komitetu Ukrainy ds. Telewizji i Radia, co najmniej 63 wydawców nie mogło zarejestrować swojej działalności. Liczba wydawców, którzy złożyli egzemplarze obowiązkowe do Ukraińskiej Izby Książki w 2024 roku wyniosła jedynie 742 (w 2023 roku – 775). Przy czym blisko połowa z nich (359 podmiotów) zgłosiła wydanie mniej niż pięciu tytułów rocznie. Od 5 do 10 tytułów książkowych dostarczyło 112 wydawców, od 10 do 25 – 129 wydawców, od 25 do 50 – 67 wydawców, od 50 do 100 – 47 wydawców, od 100 do 200 – 18 wydawców, od 200 do 300 tytułów – 6 wydawców, od 300 do 400 tytułów dostarczyły dwa wydawnictwa i również dwa wydawnictwa – ponad 400 tytułów książkowych. Według oceny Ukraińskiego Instytutu Książki, w porównaniu do 2023 roku liczba aktywnych i widocznych na rynku wydawców w Ukrainie prawie się nie zmieniała, szacuje się, że działa ich około 350. Najwięksi wydawcy Ukrainy: Kto dominuje na rynku? 2024 rok pokazał, że 22 największe wydawnictwa Ukrainy (z rocznymi przychodami powyżej 100 mln hrywien, czyli ok. 2 mln euro), wygenerowały 71 proc. wszystkich dochodów w branży. Ten trend utrzymuje się od lat: od 2020 do 2024 roku czołowa dwudziestka wydawnictw stale generuje 65–69 proc. wszystkich dochodów, mimo że stanowią one zaledwie 5–7 proc. wszystkich wydawców działających na rynku. Na listę 10 najbardziej dochodowych wydawnictw Ukrainy w 2024 roku, według danych Ukraińskiego Instytutu Książki, trafiły: 1. KSD (dochód – 1109 mln UAH) – 13,87 proc. 2. Ranok (751 mln UAH) – 9,39 proc. 3. Geneza* (535 mln UAH) – 6,68 proc. 4. Stem Osvita* (327 mln UAH) – 4,08 proc. 5. Folio (326 mln UAH) – 4,08 proc. 6. Vivat (280 mln UAH) – 3,49 proc. 7. Stary Lew (246 mln UAH) – 3,08 proc. 8. Orion* (211 mln UAH) – 2,63 proc. 9. Bookchef (210 mln UAH) – 2,63 proc. 10. A-ba-ba-ha-la-ma-ha (203 mln UAH) – 2,53 proc. (* – wydawnictwa edukacyjne) Struktura branży wydawniczej w Ukrainie pozostaje asymetryczna: podmioty zajmujące się produkcją i dystrybucją podręczników i materiałów edukacyjnych wyraźnie dominują na rynku. W top 20 wydawców w 2024 roku pod względem nakładów znalazło się ich 11: 1. Stem Osvita*, 2. Geneza*, 3. Ranok, 4. Vivat, 5. Orion*, 6. Aston*, 7. Stary Lew, 8. Lingvist*, 9. Intelekt Ukrainy*, 10. Bogdan, 11. Krystal Book*, 12. Akademia*, 13. Swit czekaje kryłatych*, 14. Artbooks, 15. Nasza Idea, 16. Alaton*, 17. Litera*, 18. Bookchef, 19. Egmont Ukraina, 20. Nasz Format. (* – wydawnictwa edukacyjne). Dynamika ukraińskiego rynku wydawniczego 2024: wzrost nakładów, cen książek i dochodów wydawców Ukraiński rynek wydawniczy sukcesywnie rośnie, zwłaszcza w wymiarze finansowym. Jednak wskaźniki średniego nakładu i łącznego rocznego nakładu wydawanych książek nadal nie osiągnęły poziomu z 2019 roku. Spadek spowodowała najpierw pandemia COVID-19 w 2020 roku, a następnie – inwazja Rosji w 2022. W 2024 roku łączny roczny nakład opublikowanych w Ukrainie książek zwiększył się o 29,51 proc. w porównaniu do roku 2023 i wyniósł 37,3 mln egzemplarzy. Wzrósł także średni nakład książki – do 2346 egzemplarzy. Wzrosty nakładów i cen książek z kolei przyczyniły się do poprawy wyników finansowych wydawców. Według danych Ukraińskiego Instytutu Książki, w 2024 roku dochód ukraińskich wydawnictw wzrósł o 31 proc. w porównaniu do roku 2023 i łącznie wyniósł 8 mld hrywien (169 mln euro). Czytelnictwo w Ukrainie: na jakim poziomie, co czytają i gdzie najczęściej kupują? Według raportu z ogólnoukraińskiego badania socjologicznego poziomu czytelnictwa dzieci i dorosłych w 2024 roku, wykonanego na zamówienie Ukraińskiego Instytutu Książki, w kwestii zachowań czytelniczych rynek książki w Ukrainie pozostaje w stanie równowagi, nie wykazując znaczących zmian – ani pod względem wyboru formatów książek, ani częstotliwości czytania, ani wielkości grupy czytelników. Jednocześnie są pozytywne zmiany w praktykach zakupu książek – o 10 pp wzrosła liczba Ukraińców, którzy w ogóle kupowali książki. Widoczna też jest tendencja do nabywania większej liczby książek. Wśród dorosłych regularnie czyta 61 proc. Ukraińców, przy czym codziennie lub prawie codziennie – 16 proc. Wśród dzieci czytanie jako formę spędzania wolnego …