Gaëlle Nohant Biuro skradzionych wspomnień tłum. Joanna Prądzyńska, Albatros, Warszawa 2025, s. 384, 49,90 zł, ISBN 978-83-8361-535-6 Powieść, na poły dokumentalną, czytałem właściwie ze zdziwieniem. Rzadko się bowiem zdarza, aby dwudziestowieczna i współczesna Polska – gdy mowa o utworach pisarzy zachodnich – pojawiała się na pierwszym fabularnym planie w pozytywnym świetle. Przeważa wciąż perspektywa, by tak rzec, wyższości podczas gapienia się na tę naszą gorszą Europę. Co prawda i tutaj pretekstem (jeśli można użyć tego określenia), aby nas frankofońska prozaiczka w ogóle zauważyła, jest oczywiście Holocaust, jednak nie dominuje jego ciężar jako powód do potępień polskiej nieczułości, zazwyczaj przedstawianych oskarżająco, z naciskiem na traumę doświadczeń Żydów kruszonych w maszynie Zagłady. Opisywane są raczej zresztą konsekwencje nazistowskiego ludobójstwa dla następnych pokoleń i – o dziwo! – bez zacietrzewienia. To one, te pokolenia powojenne, budują sieć powieściowych relacji. Z naciskiem podkreślić należy zatem istotną poprawkę wobec zazwyczaj projektowanego w kulturze Zachodu dyskursu. Który obciąża coraz częściej Polaków, oskarżając nas „za winę o istnienie mordu”, jak kiedyś ujął te wmówienia Stanisław Grochowiak. Dlatego wyraźnie zaznaczam, że „Biuro skradzionych wspomnień” jest dla reprezentantów Polski naprawdę życzliwe i rozumiejące tutejsze racje. Przy czym, wspomnę od razu z silnym naciskiem, pani Nohant w swej czwartej opublikowanej (u nas pierwszej) powieści nie kryje swych sympatii dla reprezentantów jednego tylko …