Amerykańska dziennikarka Lulu Miller w 2020 roku wdarła się przebojem na swój rodzimy rynek literacki swoją debiutancką książką „Dlaczego ryby nie istnieją”, która po sześciu latach trafiła również w ręce polskich czytelników. Mamy tu do czynienia częściowo z intymnym pamiętnikiem o radzeniu sobie ze stratą, popularnonaukowym esejem, filozoficzną pogadanką i biografią amerykańskiego ichtiologa Davida Starra Jordana.

Większości rodzimych odbiorców postać Jordana nie kojarzy się z niczym wyjątkowym, ale w USA był postacią o szczególnej wadze – z uwagi na popularyzację twierdzeń Karola Darwina, kierowanie prestiżowym Uniwersytetem Stanforda oraz późniejsze wsparcie okazywane eugenice. Stosunkowa egzotyka (najważniejszego obok samej autorki) bohatera „Dlaczego ryby nie istnieją” ma swoje plusy i minusy.

Z jednej strony sprawia, że książkę Lulu Miller miejscami czyta się z niemałym zainteresowaniem, bo biografia Jordana jest pełna zaskakujących wątków, takich jak tajemnicze morderstwo filantropki Jane Stanford czy wspomniany zwrot eugeniczny. Z drugiej strony silny wstyd i obrzydzenie odczuwane przez autorkę względem zmarłego w 1931 roku naukowca, a także narodu amerykańskiego, który dał się skusić pseudoteoriom eugeników, niekonieczne będzie w stanie poruszyć serca czytelników z Polski.

Trzeba mieć bowiem na uwadze, że „Dlaczego ryby nie istnieją” to książka bardzo osobista. Została napisana dosyć potocznym językiem i nie brak w niej odautorskich wtrąceń, dlatego działa częściej na poziomie emocjonalnym niż intelektualnym. A przez to też częściowo wymyka się tradycyjnym wymogom recenzenckim. Do mnie Lulu Miller przemówiła w ograniczonym stopniu, ale mimo to polecam zainteresowanym osobom, aby spróbowały się z jej książką. Choćby w celu poznania odpowiedzi na zawarte w tytule pytanie.