środa, 7 stycznia 2026
WydawcaEsprit
AutorPiotr Legutko
RecenzentTomasz Zbigniew Zapert
Miejsce publikacjiKraków
Rok publikacji2025
Liczba stron328
Tekst pochodzi z numeru MLKMagazyn Literacki KSIĄŻKI 12/2025

W II RP był personą wpływową. Później podzielił los wielu znaczących kapitalistów z naszego międzywojnia, których w Polsce Ludowej sekowano. Marian Dąbrowski świetnie uosabiał fałszywy wizerunek rekina finansjery, rozpowszechniany przez peerelowską propagandę. A przecież wszystko, do czego w życiu doszedł, zawdzięczał własnym talentom: przedsiębiorczości, przenikliwości, stanowczości, wytrwałości, instynktowi, uporowi…

Pochodził z Mielca. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim. W młodości trenował lekkoatletykę, gimnastykę oraz zapasy, uległ idei wychowania patriotycznego poprzez sport lansowaną przez dr. Henryka Jordana. Potem uczył w szkole, handlował dewocjonaliami i terminował w „Ilustracji Polskiej”, tygodniku wydawanym u progu ubiegłego wieku w Krakowie. Po szczeblach dziennikarskiej kariery wspinał się w innej tamtejszej redakcji – „Głosie Narodu”. W końcu założył swoją gazetę.

Należy jednak koniecznie zaznaczyć, że w osiągnięciu hegemonii „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” na krajowym rynku prasowym pomógł ożenek twórcy pisma. Poślubił Michalinę Dobijankę, córkę zamożnego rzemieślnika. W posagu wniosła dwadzieścia tysięcy koron – kwotę astronomiczną! Spektakularny sukces dziennika zagwarantował rozszerzenie oferty edytorskiej, vide tygodniki: „Światowid”, „Wróble na Dachu”, „Raz, Dwa, Trzy” czy „Tajny Detektyw”. Ten ostatni działał tylko trzy lata, ponieważ krakowska kuria – pod egidą charyzmatycznego arcybiskupa Adama Sapiehy – zaprotestowała przeciwko złu eksponowanemu na łamach.

Także na niwie polityki bohater książki kierował się konformizmem. Najpierw popierał Wincentego Witosa (z listy PSL Piast posłował), zaś po puczu Piłsudskiego do sejmu wszedł z ramienia Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. Ale opisanego cechowała też filantropia. Ufundował Teatr Bagatela, istniejący do dziś. Lobbing medialny – używając obecnego nazewnictwa – inspirowany przez koncern Dąbrowskiego przyczynił się do powstania szosy łączącej Kraków z Zakopanem. Współfinansował również kolejkę linową na Kasprowy Wierch, za co otrzymał darmowy bilet na przejazdy. Ważny dożywotnio. Wspomagał pieniężnie wznoszenie gmachu krakowskiego Muzeum Narodowego. Sfinansował Pomnik Nieznanego Żołnierza przy placu Grunwaldzkim…

II wojna światowa całkowicie go zaskoczyła 27 sierpnia 1939 roku. Wyjechał na urlop do Francji. Wziął jedynie tyle pieniędzy, by pokryć koszt wypoczynku. Dwa lata później zacumował w USA. Tam próbował zaistnieć w… drobiarstwie, lecz epidemia kur zniweczyła ów plan. Do śmierci żył na garnuszku zięcia, zatrudnionego w branży hotelarskiej. I o tym wszystkim wnikliwie i ze swadą opowiada ta monografia wykwintnego pióra Piotra Legutki.


Podaj dalej
OCEŃ KSIĄŻKĘ