Eseistyczna proza Olivii Laing to prawdziwy czytelniczy rarytas. Najpierw mieliśmy medytacyjne „Miasto zwane samotnością. O Nowym Jorku i artystach osobnych”, potem wspaniałą, rozbuchaną „Republikę ciał. Eseje o wyzwoleniu” – tym razem autorka proponuje nam eksplorację toposu ogrodu. W „Ogrodzie poza czasem. W poszukiwaniu wspólnego raju” znajdziemy urodzaj tropów, wielość erudycyjnych odniesień literackich i wreszcie zapis cierpliwej uprawy własnego ogrodu. Przy czym ogród, który uprawia, nie jest byle jakim ogrodem, poprzednio należał on bowiem do Marka Rumary’ego, członka brytyjskiego Królewskiego Towarzystwa Ogrodniczego. Laing pieczołowicie zbiera świadectwa dawnej świetności tego zapuszczonego w momencie zakupu domu ogrodu i próbuje ją wskrzesić, rekonstruując pieczołowicie dokonania poprzednika na podstawie źródeł.

Czytanie literatury fachowej przeplata autorka lekturą „Raju utraconego” Miltona. Jej proza to namysł nad znaczeniem ogrodów w kulturze, nad ich, jak pisze, nieuchronnie politycznym charakterem. Znajdziemy tu odniesienia do utopistów takich jak Derek Jarman i William Morris, którzy chcieli za pośrednictwem ogrodów postulować sprawiedliwość społecznego porządku. Nie można przecież zapominać o ważnym temacie poruszanym przez Laing, jakim jest kolonialna przeszłość Wielkiej Brytanii, o wyzysku, który bazował na niewolnictwie. Kiedy autorka organizuje swoje pierwsze przyjęcie w ogrodzie, chce podzielić się z innymi tą namiastką raju. Ten gest otwarcia własnego ogrodu jest symboliczną próbą zaprzeczenia wykluczaniu innych, bo historia ogrodów, już od czasów biblijnych, jest również historią wykluczenia. W międzyczasie autorka walczy z suszą, co uświadamia czytelnikowi kruchość równowagi w przyrodzie i przypomina o dziejących się zmianach klimatycznych.

Dzisiaj uprawianie własnego ogrodu i literatura temu poświęcona to osobne zjawiska, jednak eseistyka Laing wymyka się jakimkolwiek kwalifikacjom. Stając się ogrodniczką w okresie pandemii i kolejnych lockdownów, Laing dokonuje literackiej transpozycji swojego namysłu nad kulturowym znaczeniem ogrodu. I robi to genialnie.

[buybox-widget category=”book” ean=”9788383960579″/]