Tytułowe pojęcie oznacza lata jubileuszowe w Kościele ogłaszane przez papieży w celu zaaktywizowania wiary. Samo określenie sprawia pewną trudność pod względem leksykalnym, gdyż rzeczownik „rok” nie przechodzi we fleksyjną liczbę mnogą „lata”, lecz ściśle pozostając przy swoim kościelnym znaczeniu, odmienia się w pluralis jako „roki”, co może zaskakiwać wiernych (nie mówiąc o osobach laickich) nie obeznanych z prawidłami „Roków” (nie „lat”) Świętych.

Zadaniem Roku Świętego jest przyciągnięcie do Wiecznego Miasta zwiększonej liczby pielgrzymów poprzez oferowanie specjalnego rodzaju odpustów oraz udziału w wyjątkowych, przeznaczonych wyłącznie na tę okazję ceremoniach religijnych, jak przejście przez Świętą Bramę w najważniejszych rzymskich bazylikach czy pokutne wchodzenie na kolanach po Świętych Schodach, czyli 28 marmurowych stopniach pochodzących według tradycji z pałacu Poncjusza Piłata w Jerozolimie, którymi prowadzono Chrystusa na sąd cesarskiego namiestnika. Rolą Roku Świętego jest odnowienie wiary i wzbudzenie bojaźni Bożej, a w konsekwencji zachęta do rozszerzenia dobrych uczynków oraz sposobów praktykowania wiary. W ogóle – otwarcia się na Boga, zgodnie z tradycją judaistyczną przekazaną w Księdze Kapłańskiej, a potem przejętej przez chrześcijaństwo jako święto szczególnej łaski przypominające pochodzenie człowieka od Boga.

Częstotliwość lat jubileuszowych jest różna. Pierwszy Rok Święty, wprowadzony przez Bonifacego VIII, zaistniał w roku 1300, a kolejne w latach: 1350, 1390, 1400, 1423, 1450, 1475… – zwykle co 25 lat, ale bywało, że w okresach krótszych lub dłuższych. Obecny Rok, zapowiedziany przez papieża Franciszka, zaś wcielany w życie przez Leona XIV, rozpoczął się 24 grudnia 2024 roku, a zakończy się 6 stycznia 2026.

Każdy rok jubileuszowy ma swoją religijną osobowość, tzn. przyświeca mu określona treść wnosząca do wiary nowe elementy. Inauguracyjny Rok Święty w 1300 roku był symbolicznym odchodzeniem od scholastyki, polegającym zgodnie ze słowami Bonifacego VIII („Od starożytnych mamy wieści pewne”) na zwróceniu się w stronę odrzucanych przez średniowiecze przekazów antycznych oraz skupieniu się na głównych wartościach ewangelicznych – jak przebaczenie i łaska, zastępujących lansowany w wiekach średnich przekaz lęku przed karą Bożą. Inne hasła, pod którymi świętowano lata jubileuszowe, to – między innymi – „Jednorodzony Syn Boży” (1350, Klemens VI), „Autor naszego zbawienia” (1775, Klemens XIV), „W drodze do końca stulecia” (1900, Leon XIII), „Wniebowzięcie Matki Bożej” (1950, Pius XII), „Otwórzcie bramy Odkupicielowi” (1983) oraz „Tajemnica wcielenia” (2000). Rokowi Świętemu 2025 przyświeca duchowe hasło „Pielgrzymi nadziei”.

Niektóre z Roków odbywały się ze specjalnym udziałem Polaków lub na prośbę polskich władców i prymasów. I tak w 1423 roku papież Marcin V ogłosił Rok Święty na prośbę króla Władysława Jagiełły; w 1575 za Grzegorza XIII kardynał Stanisław Hozjusz przedstawił w Rzymie specjalny z tej okazji „Raport z Polski”; w 1600 roku za zgodą Klemensa VIII odpust jubileuszowy odbył się w katedrze wawelskiej; w 1625 (Urban VIII) obchody rzymskie odbyły się z udziałem królewicza Władysława (uczestniczył 24 grudnia poprzedniego roku w inauguracji RŚ), natomiast w uroczystościach Roku 1700 (Innocenty XII) uczestniczyła królowa Maria Kazimiera wraz z polskim dworem.

Ks. Janusz Królikowski rzeczowo omówił znaczenie Roków Świętych, związane z nimi liturgie i zwyczajowe oraz specjalne elementy obchodów, a przede wszystkim ich dzieje. To nie tylko interesujące fragmenty historii powszechnej, ale i absorbujące rozdziały z życia Kościoła w dalszej i bliższej przeszłości. Napisana przystępnym, klarownym językiem książka zawiera wiele kolorowych i czarno-białych ilustracji, ukazujących wybitne dzieła architektury i sztuki sakralnej, są i arcydzieła wielkich artystów, chociażby obraz Leonarda da Vinci „Zbawiciel Świata” (Salvator Mundi), na którym Chrystus trzyma prawą rękę uniesioną w geście błogosławieństwa, a w lewej dzierży kryształową kulę symbolizującą Ziemię.

„Roki Święte” ks. Królikowskiego to cenna lektura dla każdego wiernego, a przede wszystkim pożądany nabytek dla bibliotek parafialnych, i nie tylko.

[buybox-widget category=”book” ean=”9788375534283″/]