Na rynku księgarskim coraz częściej pojawiają się budzące ciekawość, zajmujące, intrygujące i bogato ilustrowane publikacje o dawnej i współczesnej sztuce polskiej. Ostatnio ukazał się album Anny Żakiewicz „Witkacy. Demon i prowokator”.
Stanisław Ignacy Witkiewicz – pseudonim artystyczny Witkacy – był twórcą wszechstronnym: powieściopisarzem, dramaturgiem, malarzem, rysownikiem, fotografem, teoretykiem i krytykiem sztuki oraz teatru. Czy był demonem? Prowokatorem?
Był ekscentrykiem; zaciekawiał, zadziwiał, szokował. Jego poglądy i teorie filozoficzne, estetyczne z zakresu sztuki, literatury i teatru nie mieściły się w czasie, w którym żył, znaczenie wyprzedzały jego epokę. Wywoływał gwałtowne, emocjonalne rozmowy, dyskusje, polemiki, sprzeczki i spory. Łączył otwartość myśliciela z ekspresją wizjonera, deformował rzeczywistość, emanował metafizycznym niepokojem oraz onirycznymi wizjami zbudowanymi z symbolicznych niedopowiedzeń. Obrazował i komentował świat, w którym codzienność ustępowała miejsca drapieżnej, ekscytującej fantastyce. Obserwował ludzką naturę z bezlitosną szczerością – jego wielowątkowa, różnorodna sztuka, frapująca i technicznie olśniewająca, nieustannie prowokuje do refleksji o sensie życia i warunkach istnienia, o wymiarach ludzkich emocji, namiętności i przeżyć.
Autorka albumu z pasją pisze o barwnym życiu i budzącej spore zainteresowanie twórczości Witkacego, jego teorii Czystej Formy – koncepcji zakładającej uwolnienie dzieła od realizmu, logiki i życiowych motywacji, ogłoszonej w 1919 roku w książce „Nowe formy w malarstwie i wynikających stąd nieporozumieniach”, o legendarnej Firmie Portretowej „S.I. Witkiewicz”, ówczesnych wydarzeniach i skandalach artystycznych i społecznych.
Anna Żakiewicz (ur. 1956) – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka wystaw, wieloletnia kustoszka w Gabinecie Grafiki i Rysunków Współczesnych Muzeum Narodowego w Warszawie, znawczyni sztuki XIX, XX i XXI wieku (zwłaszcza Witkacego, Formistów, Brzozowskiego, Hasiora) i jej związków z literaturą – w 1983 roku ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. W 2007 roku uzyskała doktorat za pracę „Młodzieńcza twórczość Stanisława Ignacego Witkiewicza 1900-1914”. Autorka ponad 120 publikacji i kilku książek i albumów o sztuce.
Album „Witkacy. Demon i prowokator” zawiera obszerny esej autorki o życiu i twórczości artysty, mnóstwo reprodukcji jego obrazów, rysunków i psychologicznych portretów, dokumentację fotograficzną wydarzeń rodzinnych i towarzyskich, kalendarium i chronologię najważniejszych dzieł artysty od rysunków z lat szkolnych do przedostatniego „Autoportretu” powstałego 11 sierpnia 1939 roku.
