Panuje powszechna opinia, że zawód pisarza jest
lekki i przyjemny. Prawda jest jednak taka, że to
zajęcie bardzo samolubne, wymagające podporządkowania
niemal całego życia trudnej pisarskiej
sztuce, a przy tym nie zawsze łaskawe dla pisarza,
który marzy, by jego dzieła znalazły uznanie wśród
czytelników.

Czy równie trudne jest życie żony (kochanki,
muzy) pisarza? Alexandra Popoff przekonuje, że
tak, ba – bywa nawet trudniejsze, zwłaszcza gdy
towarzyszem życia jest rosyjski twórca.

Popoff, specjalistka od literatury rosyjskiej, od lat bada życiorysy
nie tylko najwybitniejszych pisarzy swojej ojczyzny, ale i ich towarzyszek.
Na bazie analiz powstały „Żony”, czyli portrety sześciu niezwykłych
kobiet, bez których twórczość ich mężów z pewnością nie
byłaby taka, jaką ją znają czytelnicy. Dla Jeleny Bułhakow, Anny Dostojewskiej,
Nadieżdy Mendelsztam, Very Nabokov, Natalii Sołżenicyn
i Zofii Tołstoj bycie „żoną pisarza” okazało się bowiem niezwykle trudnym,
ale sprawiającym wiele satysfakcji zawodem, czy wręcz powołaniem,
w którym odnalazły sens życia. Nie chodzi bynajmniej jedynie
o konieczność dzielenia trosk i radości dnia codziennego z wybitnymi twórcami (mającymi często dość trudny charakter czy przeświadczenie
o sprawowaniu wyjątkowej roli w świecie). Jak udowadnia autorka,
żony stawały się „cieniami swoich mężów” – rezygnowały z karier
i ambicji zawodowych, by móc wspierać swoich partnerów w ich pisarskiej
drodze, tj. pomagać w tworzeniu i dbać o to, by świat o tych
utalentowanych osobowościach i ich twórczości nie zapomniał: „były
stenografkami, redaktorkami, maszynistkami, zbierały materiały, przekładały
i wydawały utwory mężów. (…) Żyjąc pod rządami surowych
reżimów, kobiety te walczyły z cenzurą i chroniły archiwa mężów,
często narażając się na niebezpieczeństwo. Ustanowiły własną tradycję,
która na Zachodzie nie miała odpowiednika”.

Poznając kulisy życia i pracy rosyjskich pisarzy, i ich muz czytelnik
dowie się jakimi problemami i radościami żyły te wyjątkowe pary, jak
powstawały największe dzieła rosyjskiej literatury, a w szerszym kontekście
– jak tamtejsze władze dbały o swoich twórców lub niszczyły
ich, w zależności od tego, kto stał u szczytu.