W maju Państwowy Instytut Wydawniczy zaprezentuje kolejną pozycję w kolekcji „Poczet Władców Polski” – monografię „Bolesława Kędzierzawego” pióra Rafała Rutkowskiego.

Bolesław Kędzierzawy przez dwadzieścia siedem lat panował jako polski książę. Rządził w czasie rozbicia dzielnicowego, okresie średniowiecznej Polski, który nadal skrywa wiele tajemnic. Autor monografii, z wykorzystaniem wszystkich dostępnych źródeł, kreśli nie tylko obraz księcia Bolesława, ale także postaci mu współczesnych, m.in. księżnej Salomei, księcia Słowian połabskich Jaksy z Kopanicy czy biskupa płockiego Aleksandra z Malonne. Ważnym wydarzeniem tego okresu w historii Polski był hołd w Krzyszkowie z 1157 roku – akt podporządkowania się Bolesława Kędzierzawego cesarzowi Fryderykowi I Barbarossie po jego wyprawie na Polskę. W jego wyniku książę uznał zwierzchnictwo cesarskie, zobowiązał się do płacenia trybutu oraz oddał zakładników jako gwarancję dotrzymania ustaleń.

Książka składa się z siedmiu rozdziałów dotyczących kolejnych etapów życia księcia od lat młodości, przez wykonanie testamentu jego ojca Bolesława Krzywoustego, wojnę domową, lata senioratu, relacje z cesarstwem, po schyłek panowania. Mimo że Bolesław Kędzierzawy nie miał w swoim dorobku wielkich osiągnięć politycznych, to widoczną do dzisiaj spuścizną jego panowania są najwspanialsze zabytki sztuki romańskiej w Polsce. Należą do nich m.in. Drzwi Płockie oraz Kolegiata w Kruszwicy. Powstały w XII wieku, w okresie rozbicia dzielnicowego, kiedy książęta piastowscy fundowali monumentalne świątynie i dzieła sztuki sakralnej, podkreślające znaczenie Kościoła oraz swojej władzy.

Drzwi Płockie zostały wykonane około 1152–1154 roku dla katedry w Płocku. Były odlane z brązu i bogato zdobione scenami biblijnymi oraz inskrypcjami. Uważa się je za jedno z najwybitniejszych dzieł romańskiego odlewnictwa w Europie Środkowej. Oryginał znajduje się dziś w Nowogrodzie Wielkim w Rosji, natomiast w Płocku można oglądać wierną rekonstrukcję. Kolegiata w Kruszwicy, zwana także bazyliką św. Piotra i Pawła, została wzniesiona w XII wieku z granitowych ciosów w stylu romańskim. Świątynia wyróżnia się prostą, monumentalną bryłą, grubymi murami oraz półkolistymi oknami charakterystycznymi dla romanizmu. Była ważnym ośrodkiem religijnym na Kujawach i symbolem znaczenia tej dzielnicy w czasach Piastów. Obecnie należy do najlepiej zachowanych romańskich kościołów w Polsce.

Istotnym wyróżnikiem monografii „Bolesław Kędzierzawy” autorstwa Rafała Rutkowskiego, wydanej w serii „Poczet Władców Polski”, jest wykorzystanie źródeł nieuwzględnianych w dotychczasowych opracowaniach poświęconych temu władcy. Co więcej, książka została napisana w formie narracyjnej, dzięki czemu czyta się ją jak wciągającą powieść.

***

Za koncepcję kolekcji odpowiada rada naukowa: prof. Jacek Banaszkiewicz, prof. Marek Barański, prof. Henryk Litwin i prof. Zofia Zielińska.

Rafał Rutkowski (ur. 1986), doktor, pracuje w Instytucie Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, a także w Instytucie Historii PAN. Zajmuje się historią średniowiecznej Skandynawii i Słowiańszczyzny (do XIII w.). W polu jego zainteresowań badawczych znajdują się: historia historiografii średniowiecznej, chrystianizacja krajów „Młodszej Europy”, średniowieczna kultura intelektualna.

Poczet Władców Polski to projekt Państwowego Instytutu Wydawniczego – oficyny odgrywającej rolę państwowej instytucji kultury. Zakłada przygotowanie pierwszego zestawu 42 biografii władców, prezentujących ich w świetle najnowszych badań historycznych polskich i europejskich. Seria łączy wymiar naukowy i kulturowy, stanowiąc punkt odniesienia dla badaczy, nauczycieli i miłośników historii oraz zapewniając nowe spojrzenie na dzieje państwa i jego przywódców.

Data premiery: 15 czerwca 2026
Tytuł: Bolesław Kędzierzawy
Autor: Rafał Rutkowski
Oprawa graficzna: Piotr Chuchla
Seria: Poczet Władców Polski