29 października w Auli im. Adama Mickiewicza w Auditorium Maximum Uniwersytetu Warszawskiego odbyło się spotkanie z Olgą Tokarczuk. Pisarka, którą przywitano gromkimi brawami, rozmawiała z prof. Ryszardem Koziołkiem o swojej najnowszej powieści „Świata jest za dużo”. Organizatorami wydarzenia byli Wydawnictwo Literackie i Fundacja Olgi Tokarczuk.
Olga Tokarczuk jest absolwentką Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończyła 1987 roku, o czym przypomniał prorektor UW ds. doktoranckich i prawnych dr hab. Adam Niewiadomski.
Na wypełnionej po brzegi widowni zasiedli m.in. Jolanta Kwaśniewska, Anda Rottenberg, Remigiusz Grzela.
Nowa powieść noblistki to historia osadzona na Dolnym Śląsku, po II wojnie światowej, w czasach kiedy przyjeżdżali na te tereny ludzie z różnych stron świata. Akcja dzieje się m.in. we Wrocławiu i w Wałbrzychu.
Jednym z najważniejszych tematów spotkania było znaczenie tytułu książki. – Jest wyrazem bezradności. Właściwie ten tytuł powinien być z wykrzyknikiem. Jest krzykiem bezradności, rozczarowania wobec zwielokrotnienia świata, które się dokonało przez ostatnie 10, 20, 30 lat – mówiła Olga Tokarczuk. Wyjaśniała, że nie chodzi przy tym wyłącznie o nadmiar informacji i postów, lecz także o mnożące się perspektywy, doświadczenia i światy, które coraz trudniej objąć jednym spojrzeniem. Pisarka zastanawiała się, jak w takiej rzeczywistości znaleźć sposób porozumiewania się z innymi i opowiadania o świecie.
Rozmowa dotyczyła również obrazu Polski przedstawionego w powieści. Tokarczuk zwracała uwagę, że kraj liczący 37 mln mieszkańców nie może być jednolity pod względem doświadczeń, historii, pamięci i tradycji. Przypominała o odmienności regionalnych kultur, języków i dialektów, a także o różnych doświadczeniach mieszkańców Dolnego Śląska.
Szczególnie dużo miejsca poświęcono właśnie Dolnemu Śląskowi i tzw. ziemiom odzyskanym. Rozmówcy zastanawiali się nad historią tych terenów, ich wielokulturowością i skomplikowaną pamięcią. Tokarczuk mówiła o potrzebie patrzenia na miejsce nie tylko przez pryzmat granic państwowych i narodowej tożsamości, lecz także poprzez związki z rzekami, krajobrazem i przyrodą. W tym kontekście pojawił się również temat języka śląskiego i innych regionalnych odmian językowych, które są ważną częścią lokalnej tożsamości.
Kolejnym wątkiem była perspektywa istot nieludzkich. Pisarka mówiła o zwierzętach, roślinach i innych organizmach jako uczestnikach świata, których sposobów komunikacji i istnienia człowiek dopiero zaczyna się uczyć. Kwestionowała przekonanie o wyjątkowej pozycji człowieka i zwracała uwagę, że przyroda może dostarczać metafor pozwalających lepiej rozumieć historię, pamięć i przemiany zachodzące w świecie.
Ryszard Koziołek pytał również o sposób konstruowania narracji w najnowszej powieści. Tokarczuk opowiadała o poszukiwaniu odpowiedniego głosu dla każdej historii i o tym, że nie zawsze wystarcza tradycyjna, pierwszoosobowa narracja. W przypadku nowej książki ważna stała się perspektywa zbiorowa, obejmująca doświadczenia wielu osób i pokoleń.
W rozmowie powracało pytanie o rolę literatury w świecie, w którym dostęp do informacji jest niemal nieograniczony. Zdaniem Tokarczuk literatura nie musi już przede wszystkim dostarczać faktów – te można znaleźć w gazetach i internecie. Jej zadaniem staje się raczej ich synteza: porządkowanie ogromu wiedzy i doświadczeń, budowanie z nich wewnętrznej struktury, która pozwala czytelnikowi dostrzec sens i powiązania między pozornie odległymi zjawiskami.
Po spotkaniu odbyła się sesja autografów. Na miejscu można było kupić najnowszą, jak i pozostałe książki Olgi Tokarczuk, a za obsługę stoiska odpowiadała firma Bedeker.
