Instytut Europy Środkowej w Lublinie wydał esej Jana Józefa Lipskiego „Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy. Uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków”, który autor napisał na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, przed powstaniem „Solidarności”.

Po raz pierwszy tekst Lipskiego ukazał się czterdzieści pięć lat temu w Niezależnej Oficynie Wydawniczej NOWa i paryskiej „Kulturze”. Tegoroczna publikacja, której podstawę druku stanowi wersja zawarta w zbiorze: „Jan Józef Lipski. Tunika Nessosa. Szkice o literaturze i o nacjonalizmie”  (Warszawa, 1991), uzupełniona została obszernym wstępem Jarosława Kurskiego, listami Lipskiego: „Do Delegatów na I Zjazd NSZZ „Solidarność” w Gdańsku” z dnia 1 października 1981 i „Listu otwartego do polskich i niemieckich komentatorów mojej pracy „Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy” (datowany: Warszawa 11 XII 1981, zachowanym w archiwum domowym autora) oraz dłuższej wypowiedzi „Odpowiadam na zarzuty”, skierowanej do redaktora Jerzego Giedroycia („Kultura” / nr 9, 1982).

Esej „Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy” w latach 80. ukazał się w wielu wydawnictwach podziemnych, był tłumaczony na kilkanaście języków europejskich.

Jan Józef Lipski (1926-1991) był znakomitym historykiem i krytykiem literatury, eseistą i publicystą, harcerzem Szarych Szeregów, żołnierzem Armii Krajowej,  jednym z najważniejszych działaczy opozycji demokratycznej w PRL,  reprezentantem niepodległościowej lewicy, tworzył Klub Krzywego Koła i redagował pismo „Po Prostu”,  zakładał Komitet Obrony Robotników i Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”, NSZZ „Solidarność”, w latach 80. – Polską Partię Socjalistyczną. Senator III Rzeczypospolitej. Brał udział w wielu protestach przeciwko władzy komunistycznej, wielokrotnie aresztowany i karany więzieniem, internowany. Przypominał, że kultura jest ważną częścią społecznego oporu przeciw autorytarnym rządom.

„Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy” nadal pozostaje jednym z najważniejszych głosów w debacie o polskiej tożsamości, odpowiedzialności i kształcie patriotyzmu.