Wtorek, 2 listopada 2021
WydawcaRebis
AutorMartin Amis
TłumaczenieKatarzyna Karłowska
RecenzentGrzegorz Sowula
Miejsce publikacjiPoznań
Rok publikacji2021
Liczba stron624
Tekst pochodzi z numeru MLKMagazyn Literacki KSIĄŻKI 10/2021

Być może ktoś z państwa pamięta komedię „Przyjęcie” Blake’a Edwardsa, w której świetny jak zwykle Peter Sellers wcielił się w postać hollywoodzkiego aktorzyny klasy podrzędnej, Hrundiego Bakshi – w otwierającej scenie jako hinduski sipaj trafiony wrażą kulą pada na okop, ale podrywa się, by zagrać swoim kompanom ostatni capstrzyk. Znów dostaje kulę – i znów się podrywa. Jeszcze raz – i jeszcze raz. Wiele razy. W ten nieopanowany sposób swój tom zamyka Martin Amis. A i tak mam wrażenie, że gdyby nie wyłączono mu komputera, to pisałby do dziś…

„Opowieść wtajemniczonego” to nie narracja o miłości, rodzinie, przyjaźni, seksie, jak plotą autorzy blurbów – to długa, szczegółowa, wnikliwa do bebechów, odważna analiza śmierci i odchodzenia na różne sposoby: Kingsleya (czyli Amisa ojca), Philipa Larkina, Christophera Hitchensa („Hitcha”), Saula Bellowa, szykowanie się samego Amisa syna. Reszta to uzupełnienie, meandryczny komentarz do kwestii zasadniczej: jak z godnością stawić czoło śmierci, jedynemu „zrządzeniu losu”, któremu się nie wywiniemy.

Dlatego sporo tu rozważań na temat całego procesu umierania – diagnozy, często nieoczekiwanej, zaskoczenia, odrzucenia, prób walki, ostatecznej akceptacji. Musimy odejść, nie ma rady, często również nie ma o co walczyć – pozostawanie przez lata w stanie wegetatywnym jest, nie ukrywajmy, męką dla rodziny i bliskich. Świadome odejście jest dopuszczalne w niewielu krajach świata, i choć społeczne poparcie dla tego typu rozwiązania rośnie, decydenci – najczęściej motywowani religijnie – nie chcą wyrazić zgody na zmianę obowiązujących wciąż przepisów.

Wymienieni wyżej twórcy – bliscy przyjaciele autora i członkowie jego rodziny – stanowią tło do rozliczeń syna z ojcem. Martin Amis o Kingsleyu pisze w nie najlepszych słowach, miał z nim problemy (co właściwie należałoby odwrócić – to Kingsley nie nadawał się na ojca); dwa lata po śmierci Kingsleya Martin zadzwonił do Bellowa, by mu powiedzieć: „Dopóki ty żyjesz, nie będę się czuł tak zupełnie pozbawiony ojca”. Seksualnie niedojrzałemu Larkinowi też nie było łatwo, akceptacja tatusia, nazisty i antysemity, przychodziła mu z trudem, choć nie potrafił jednoznacznie go odrzucić. To bardzo męska książka – Amis pokazuje złożony świat pokręconych facetów, wciągając weń kobiety, ale rozmowy z kochankami, partnerkami, żonami, ich wypowiedzi, sensowne i ratujące życie komentarze są tylko i wciąż upiększeniem męskiej narracji.

To „żywopisanie”, jak przed laty Henryk Bereza nazwał podobną metodę relacji, mówiąc o Stachurze, jest w zasadzie pisaniem fabularnym, aczkolwiek niełatwym w zamyśle (zwłaszcza na 600 stronach) i w egzekucji. Układ przyjęty przez wydawcę lekturze nie sprzyja – Amis, mam wrażenie, powyciągał z szuflad i teczek tysiące zapisków dokonywanych przez lata, uznając, że jakoś da się je ułożyć na tyle sensownie, by skusić czytelników („klientów”, jak pokpiwa w akapicie dotyczącym pasażerów linii lotniczych). Nazwisko pomaga, bez wątpienia – bo to tom złożony z kilku równoległych acz osobnych narracji; każda z nich obroniłaby się samodzielnie. Co więc tu moglibyśmy otrzymać? Dzieje przyjaźni z Hitchem i Bellowem. Opis rodzinnych wykolejeń Amisa. Rozszerzone dywagacje na temat antysemityzmu w historii, konfliktów rasowych, klasowych uprzedzeń, podejścia do seksu. Wyśmienity zestaw porad dotyczących procesu pisania i publikowania. Wreszcie przebogaty, wielowątkowy zbiór przypisów, które jako dodatek w głównym grzbiecie książki denerwują niepomiernie. Tu uwaga do wydawcy: taka ilość aneksów wymaga oddania im szerokich marginesów i wprowadzenia dodatkowego koloru na szpalty. Albo podziału fabuły na kilka odrębnych części.

Końcową czkawkę Amisa można pominąć. Ale książki odłożyć nie sposób.

No votes yet.
Please wait...
OCEŃ KSIĄŻKĘ
escort bayan trabzon escort bayan yalova escort bayan edirne escort bayan manisa bursa görükle escort