Wtorek, 22 czerwca 2010
Wszechobecne zło
Czasopismo"Magazyn Literacki Książki"
Tekst pochodzi z numeru5/2010
Zło obecne jest w literaturze od początków piśmiennictwa, dopiero jednak w XIX wieku pisarze zaczęli jednoznacznie umieszczać je w człowieku, a nie poza nim. Bez wątpienia na zmianę postrzegania zła, a w szczególności na nowe masowe ujęcie zbrodni, wpływ miał rozwój masowej prasy, który stworzył masową literaturę, w tym powieść kryminalną. Zbrodnia zaczęła zaprzątać wyobraźnię masowego odbiorcy, a rozbudzały ją doniesienia o nieuchwytnym Kubie Rozpruwaczu, o Dusicielu z Bostonu i innych seryjnych mordercach, którzy sławę zawdzięczali nie tylko bestialskim czynom, ale także coraz bardziej spragnionej sensacji brukowej prasie. Warto zauważyć, że przez wieki zło było niemal całkowicie domeną sfery duchowej. Mrożące krew w żyłach spektakle inscenizowane przez Inkwizycję nie były bezpośrednio utożsamiane ze złem – czy to oprawców, czy to ofi ar – lecz z siłami nieczystymi. W kulturze chrześcijańskiej zło utożsamiane było z Szatanem, nikt nie badał psychologii przestępcy, karą było potępienie duszy. Taką wizję zła najlepiej obrazuje „Boska komedia” Danthego Alighierii, jedna z najbardziej obrazowych literackich wizji cierpienia za grzechy. Zbrodnia wynaturzona Inaczej zło ujmowali fi lozofowie antyku. W tragedii antycznej człowiek jest rozdarty i dokonuje wyboru pomiędzy dobrem a złem, a złe uczynki niosą konsekwencje jak najbardziej materialne. Człowiek jest też na ogół bezsilny wobec praw losu. Edyp u Sofoklesa ponosi jednak konsekwencje kazirodztwa i ojcobójstwa, podobnie jak ponoszą je w mitologii Kronos, Atlas, Prometeusz i inni. Wizję bezwzględnej kary za występek niesie również Stary Testament; to dopiero chrześcijaństwo, a w szczególności średniowiecze zrelatywizowały nasze pojmowanie dobra i zła, karę pozostawiając łaskawemu Bogu, domagając się żalu za grzechy i pokuty. Płonący na stosach heretycy, łamane kołem czarownice, było to niczym wobec straszliwych wizji piekła, tak obrazowo ukazanych przez Hieronima Boscha. I dopiero Szekspir w XVI wieku ponownie ukazał nam prawdziwą naturę człowieka, który popełnia błędy i ponosi ich konsekwencje. Zwyrodniałe zło u Szekspira nie jest wyrokiem losu, Opatrzności, herezji czy opętania, zło jest w człowieku, podobnie jak dobro. Człowiek zdolny jest do najgorszej zbrodni, ale także do miłości, a bywa że zbrodnia popełniana jest w imię miłości. Także w imię próżności, chęci zagarnięcia władzy, cudzego majątku itd. Ale jest też zbrodnia wynaturzona, zbrodnia, w której trudno znaleźć jakikolwiek motyw korzyści. Zbrodnia, której podłoża należy szukać w ludzkiej duszy. Intuicyjnie odkrywał mroczne zakamarki duszy Szekspir w „Królu Learze” i „Makbecie”, w genialny sposób złą naturę człowieka rozwinął jednak dopiero w drugiej połowie XIX wieku Fiodor Dostojewski. I to jego postaci – Raskolnikow, Piotr Stiepanowicz Wierchowieński, stary Karamazow – pozostaną punktami odniesienia dla współczesnej literatury, w której zło potrafi być nie tylko występne, ale też bezczelnie zuchwałe, a często i bezkarne. Tak jak bezkarny i nieuchwytny pozostał Kuba Rozpruwacz, mordujący w latach 1888-1891 londyńskie prostytutki. Postać owiana legendą i tajemnicą, do dziś nie znamy jego tożsamości, wyprowadzał w pole agentów policji i szerzył strach na ulicach …
Wyświetlono 25% materiału - 457 słów. Całość materiału zawiera 1828 słów
Pełny materiał objęty płatnym dostępem
Wybierz odpowiadającą Tobie formę dostępu:
1A. Dostęp czasowy 15 minut
Szybkie płatności przez internet
Aby otrzymać dostęp kliknij w przycisk poniżej i wykup produkt dostępu czasowego dla Twojego konta (możesz się zalogować lub zarejestrować).
Koszt 9 zł netto. Dostęp czasowy zostanie przyznany z chwilą zaksięgowania wpłaty - w tym momencie zostanie wysłana odpowiednia wiadomość e-mail na wskazany przy zakupie adres e-mail. Czas dostępu będzie odliczany od momentu wejścia na stronę płatnego artykułu. Dostęp czasowy wymaga konta w serwisie i logowania.
1B. Dostęp czasowy 15 minut
Płatność za pośrednictwem usługi SMS
Aby otrzymać kod dostępu, należy wysłać SMS o treści koddm1 pod numer: 79880. Otrzymany kod zwotny wpisz w pole poniżej.
Opłata za SMS wynosi 9.00 zł netto (10.98 PLN brutto) i pozwala na dostęp przez 15 minut (bądź do czasu zamknięcia okna przeglądarki). Przeglądarka musi mieć włączoną obsługę plików "Cookie".
2. Dostęp terminowy
Szybkie płatności przez internet
Dostęp terminowy zostanie przyznany z chwilą zaksięgowania wpłaty - w tym momencie zostanie wysłana odpowiednia wiadomość e-mail na wskazany przy zakupie adres e-mail. Dostęp terminowy wymaga konta w serwisie i logowania.
3. Abonenci Biblioteki analiz Sp. z o.o.
Jeśli jesteś już prenumeratorem dwutygodnika Biblioteka Analiz lub masz wykupiony dostęp terminowy.
Zaloguj się
escort bayan trabzon escort bayan yalova escort bayan edirne escort bayan manisa bursa görükle escort