– Kiedy i w jakich okolicznościach nasi rodacy zaczęli osiedlać się w Ameryce Łacińskiej? – Na masową skalę – pod koniec XIX wieku. To wtedy wybuchła tzw. „gorączka brazylijska”: chłopi z ziem polskich masowo migrowali do Brazylii właśnie (ale też do Argentyny), bo można było tam dostać pole, i to za darmo. W kraju panowało przeludnienie i tragiczny głód ziemi, takie, że polski chłop gotów był  porwać się nawet na tak egzotyczną eskapadę w nieznane, byle mieć gdzie siać i z czego zbierać… Dla niepiśmiennych chłopów była to prawdziwa wyprawa: nie mieli pojęcia, gdzie ta Brazylia leży, nie znali klimatu ani roślin, które przyszło im uprawiać. Wielu po drodze wyniszczyły choroby albo trudne warunki na miejscu. Ale też wielu się udawało, musieli harować, ale na nowej ziemi byli wreszcie w stanie osiągnąć swój główny cel: jeść codziennie… Swoją drogą, ciekawie czyta się dziś komentarze ówczesnych  intelektualistów przerażonych odpływem chłopów za ocean – pod pewnymi względami bardzo to  przypomina dyskusję z czasów masowego odpływu Polaków na europejskie rynki pracy otwarte w ramach Unii Europejskiej. Wcześniej do Ameryki Łacińskiej docierały jednostki albo małe grupki: powstańcy szukający nowego miejsca do życia, żołnierze na obcej służbie, naukowcy, podróżnicy – generalnie ludzie wykształceni i z konkretnym zawodem. – Wspomina pan o pomyśle stworzenia polskiej enklawy na tym kontynencie. – II RP miała pewne ambicje kolonialne. Trzeba jednak pamiętać, że nasze roszczenia do kolonii miały głównie …