Blaže Minevski: Celownik tłum. Elżbieta Ćirlić, Biblioteka Słów, Warszawa 2019, s. 344, ISBN 978-83-952611-2-1 Rzadko czytamy w Polsce książki macedońskich autorów. Przyczyn może być kilka, ale na pewno literatury tzw. „małych języków” (tych na odwrotnym biegunie użytkowania niż angielski czy hiszpański) trudniej docierają i przebijają się do świadomości innych narodów. Szczególnie, gdy dzieli je kilka granic, a co za tym idzie, również różnic kulturowych. Z racji wykształcenia czytam od lat literaturę krajów byłej Jugosławii w oryginale. Lubię jej specyficznego ducha, klimat; ale przede wszystkim konotacje, jakie we mnie budzą. Dostrzegam, jak te stare, dobrze mi znane, przełamują się z nowymi; jak odrzucane są wspólne elementy na rzecz swoistych i bardziej zindywidualizowanych, czy wreszcie, jak język wypiera (się) naleciałości. Zawsze też z radością sięgam po przekłady na język polski. Jest w tym mój podziw dla wydawcy, że podjął się przedsięwzięcia, które ekonomicznie kiepsko się spina (albo nie spina się wcale), a także dla tłumacza (w wypadku literatury tego rejonu głównie tłumaczek). Zupełnie nie przeszkadza mi, że znam treść – czytanie w oryginale i w przekładzie to dwa odrębne przeżycia, dwie odrębne lektury, dwa odrębne światy. Pomijam moją ciekawość i chęć sprawdzenia, jak inna profesjonalistka pokonała trudności, jak poradziła sobie z idiomami czy nieprzekładalnymi treściami. Jest to na pewno fascynująca podróż po meandrach skojarzeń czy słownictwa, po które sięgnął tłumacz. Ale czytanie i porównywanie – linijka po linijce – zabiłoby jakąkolwiek radość z lektury, a przecież dla niej właśnie sięga się po książkę. „Celownik” najpierw przeczytałam po polsku, a dopiero potem po macedońsku. O tym, że przekład i oryginał mają odrębnych autorów, którzy zostawiają swój ślad, można by długo pisać. Tak musi być i nie ma chyba „przezroczystych” przekładów – i według mnie to dobrze. Tym razem jednak sięgnęłam …